17.9 C
Athens
Παρασκευή, 9 Δεκεμβρίου, 2022

17.9 C
Athens
Παρασκευή, 9 Δεκεμβρίου, 2022

Έρευνα διαΝΕΟσις: Τι πιστεύουν οι Έλληνες – 2022 Α’ Μέρος

Ποιες είναι οι σκέψεις των Ελλήνων για τις μεγάλες απειλές του μέλλοντος για τη χώρα μας και για τον κόσμο; Τι σκέφτονται για τον ρόλο της χώρας μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, για το μεταναστευτικό και για τη σεξουαλική παρενόχληση; Πώς άλλαξαν οι απόψεις τους μετά από μια τεράστια οικονομική κρίση, μια παγκόσμια πανδημία και, πλέον, έναν πόλεμο σε ευρωπαϊκό έδαφος;

Απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα δίνει η μεγάλη έρευνα της διαΝΕΟσις παρουσιάζοντας σε δύο μέρη νέα σημαντικά ευρήματα. Ο Θωμάς Γεράκης της εταιρείας Marc, η Καθηγήτρια Ψυχιατρικής Μαρίνα Οικονόμου – Λαλιώτη και ο Ανάπλ. Καθηγητής Κοινωνιολογίας Παναγής Παναγιωτόπουλος αναλύουν και σχολιάζουν τα ευρήματα.

Το πρώτο μέρος, τα αποτελέσματα του οποίου παρουσιάζονται συνοπτικά παρακάτω, έτρεξε σε 1.255 άτομα την περίοδο 3-18 Φεβρουαρίου 2022. Καθώς έκτοτε μεσολάβησε η εισβολή του ρωσικού στρατού στην Ουκρανία και η έναρξη του πολέμου, πέντε από τις ερωτήσεις επαναλήφθηκαν την περίοδο 10-13 Μαρτίου 2022, για να καταγραφούν τυχόν αλλαγές στη στάση της κοινής γνώμης σε σχέση με το προηγούμενο διάστημα.

tpe_2022_part-A

Το δεύτερο μέρος της έρευνας έγινε σε αντίστοιχο δείγμα 1.254 ατόμων το διάστημα 26 Ιανουαρίου – 5 Φεβρουαρίου 2022. Τα αποτελέσματα του δεύτερου μέρους θα δημοσιευτούν στις 17 Απριλίου του 2022.

Η έρευνα, όπως γράφει ο Θωμάς Γεράκης της MARC στη συνοδευτική του έκθεση, «διενεργείται σε μια περίοδο έκρηξης της ήδη προϋπάρχουσας ανασφάλειας και των απειλών». «Προσφέρει έτσι ένα πολύτιμο υλικό», επισημαίνει ο Παναγής Παναγιωτόπουλος στη δική του έκθεση, «που δεν αποτυπώνει μόνο τις διαθέσεις και τις αντιλήψεις που κυριαρχούν σε κάθε στιγμή, το συναίσθημα κάθε κρίσης, αλλά και τη σωρευτική σημασία των πολλαπλών κρίσεων που αντιμετώπισε η ελληνική κοινωνία τα τελευταία χρόνια».

Σε αυτή τη συγκυρία, όπως είναι αναμενόμενο, τα συναισθήματα που κυριαρχούν στην ελληνική κοινωνία είναι η «ανασφάλεια» (28,8%) και η απογοήτευση (28,5%). Το αίσθημα της «αισιοδοξίας» έχει υποχωρήσει πολύ (από 23,4% που το δήλωναν ως το κυρίαρχο συναίσθημα το 2019 στο 13,7% φέτος).

«Είναι αδιαμφισβήτητο πως η πανδημία έχει επιφέρει αρνητικές ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις στον πληθυσμό, τόσο διεθνώς όσο και στην Ελλάδα», γράφει η Μαρίνα Οικονόμου-Λαλιώτη στη δική της συνοδευτική έκθεση. «Στη χώρα μας ωστόσο, η έναρξη της πανδημίας μας βρήκε ήδη επιβαρυμένους από την οικονομική κρίση που είχε προηγηθεί και η οποία χαρακτηριζόταν εξίσου από ανατροπές, αστάθεια, ανασφάλεια και συμβολικές απώλειες. Η πανδημία μας ταρακούνησε πιο συθέμελα και μας έφερε αντιμέτωπους με πιο πρωτόγονες απειλές, όπως είναι η απώλεια της ζωής και η έννοια του θανάτου, ενεργοποιώντας αρχέγονους φόβους, ένστικτα και τραύματα που δεν είχε αγγίξει η προηγούμενη κρίση».

Βασικά Συμπεράσματα πρώτου μέρους

Ανασφάλεια και απογοήτευση

Δύο χρόνια πριν, η ανασφάλεια, κυρίως από την έξαρση του μεταναστευτικού και την κρίση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, αλλά και η αισιοδοξία που πήγαζε από την πρόσφατη κυβερνητική αλλαγή και τις προσδοκίες για την πορεία της οικονομίας ήταν τα δύο πιο έντονα και σαφώς αντίρροπα συναισθήματα των Ελλήνων πολιτών.

Σήμερα, στην ελληνική κοινωνία καταγράφονται ως τα κυρίαρχα συναισθήματα η ανασφάλεια και η απογοήτευση. Το μείγμα των αρνητικών συναισθημάτων παρουσιάζει συνολικά σημαντική αύξηση με ταυτόχρονη υποχώρηση της αισιοδοξίας. Η συνθήκη ύπαρξης των πολλαπλών κρίσεων και η αίσθηση της επιδείνωσης της κατάστασης συμπιέζει τα περιθώρια για έκφραση θετικών συναισθημάτων.

Τα αισθήματα ανασφάλειας και απογοήτευσης καταγράφονται ισχυρότερα στις γυναίκες, στις νεότερες ηλικιακές κατηγορίες, στα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα και σε όσους κατατάσσουν τον εαυτό τους στην κατώτερη και μέση/κατώτερη τάξη καθώς και στους αυτοτοποθετούμενους πολιτικά αριστερότερα του κέντρου.

Σταθερά υπέρ της ευρωπαϊκής πορείας της χώρα

Το δίλημμα «ναι ή όχι στην ΕΕ» αποτελεί παρελθόν. Η πλειοψηφία της κοινής γνώμης (64%) αποτιμά θετικά την 42χρονη συμμετοχή της χώρας μας στην ΕΕ και σε παρόμοιο ποσοστό ανέρχονται όσοι πιστεύουν πως η ΕΕ αποτελεί πρόοδο και είναι αναγκαία η παραμονή της χώρας σε αυτήν. Στον αντίποδα, το αντιευρωπαϊκό ρεύμα, αν και μειοψηφικό, παραμένει συμπαγές.

Δικαιώματα και Κοινωνία

Μία από τις σημαντικές αλλαγές που είδαμε στην ελληνική κοινωνία τα τελευταία χρόνια (και στο διάστημα που μεσολάβησε από το προηγούμενο “Τι Πιστεύουν Οι Έλληνες”) ήταν το κίνημα #metoo και η εισαγωγή του θέματος της σεξουαλικής παρενόχλησης και της έμφυλης βίας στον δημόσιο διάλογο.

Το 2022 το 87,8% των Ελλήνων θεωρούν ότι το πρόβλημα της σεξουαλικής παρενόχλησης είναι «πολύ» ή «αρκετά» εκτεταμένο -από 64,2% που πίστευαν το ίδιο το 2018. Το ποσοστό αυτών που θεωρούν ότι είναι «πολύ εκτεταμένο», μάλιστα, σε αυτό το διάστημα διπλασιάστηκε (από 25,6% σε 48,4%). Αυτό είναι ένα θέμα στο οποίο συμφωνούν όλες οι κατηγορίες του πληθυσμού, ανεξαρτήτως εκπαιδευτικού υπόβαθρου, γεωγραφικής θέσης, οικονομικής επιφάνειας ή άλλων κριτηρίων.

Ιδεολογία και Θρησκεία

Τα τελευταία χρόνια η διαΝΕΟσις έχει ασχοληθεί πολύ με τις μεγάλες -και αναπόφευκτες- δημογραφικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η χώρα μας. Το 2019, λοιπόν, προσθέσαμε στο ΤΠΕ λίγες ερωτήσεις για το θέμα.

Όπως τότε, έτσι και το 2022 οι ερωτηθέντες δήλωσαν πως έχουν κατά μέσο όρο 1,38 παιδιά -μέσος όρος που είναι αρκετά κοντά και στον αληθινό δείκτη γονιμότητας στη χώρα μας. Στην ερώτηση, ωστόσο, «ιδανικά, πόσα παιδιά θα θέλατε να κάνετε», το νούμερο το 2022 ήταν 2,6 (από 2,8 το 2019). Δύο χρήσιμα επιμέρους στοιχεία εδώ: Η ηλικιακή κατηγορία που δηλώνει ότι θα ήθελε να έχει τα περισσότερα παιδιά είναι οι 65+ και το 14,9% των νέων ηλικίας 17-24 δηλώνουν ότι δεν θέλουν να κάνουν κανένα παιδί.

Κατά τα άλλα, το 78,7% των Ελλήνων δηλώνουν πως πιστεύουν στον Θεό -ένα ποσοστό υψηλό και διαχρονικά λίγο-πολύ σταθερό. Ωστόσο, το 34,2% των νέων ηλικίας 17-24 και το 21% των ηλικίας 25-39 δηλώνουν ότι δεν πιστεύουν.

Όταν τους ζητήσαμε να βαθμολογήσουν “πόσο κοντά στη θρησκεία” αισθάνονται, σε μια κλίμακα από 1 έως 10, ο μέσος όρος που προέκυψε από τις βαθμολογίες των πολιτών το 2022 ήταν 6,25. Το 2019, ωστόσο, ο μέσος όρος ήταν στο 6,4. Το 2018 ήταν στο 6,6. Και εδώ η ηλικία είναι καθοριστικός παράγοντας, με τους νέους να δηλώνουν σε πολύ μικρότερα ποσοστά «κοντά στη θρησκεία» από ό,τι οι μεγαλύτεροι.

Εξάλλου, στην ερώτηση «όταν η επιστήμη και η θρησκεία συγκρούονται, ποιος πιστεύετε ότι έχει δίκιο» μόνο 10% απαντούν «η θρησκεία», ενώ στην ερώτηση για το αν οι ιερείς θα πρέπει να πληρώνονται από το Δημόσιο ή από πόρους της Εκκλησίας, το 68% απαντούν «από πόρους της Εκκλησίας». Ίσως έχει ενδιαφέρον το ότι ο αριθμός των πολιτών που δηλώνουν ότι δεν πηγαίνουν «ποτέ» στην εκκλησία έχει σχεδόν διπλασιαστεί από το 2018 (19,5% από 10,2%), ένα αποτέλεσμα που ενδέχεται να σχετίζεται με την πανδημία.

Ιδεολογικά, όπως ίσχυε και τα τελευταία χρόνια, ο χαρακτηρισμός που πιστεύουν οι περισσότεροι Έλληνες ότι τους ταιριάζει είναι ο «φιλελευθερισμός» (18,9%). Μια αλλαγή σε αυτό το θέμα έχει προκύψει στον δεύτερο δημοφιλέστερο χαρακτηρισμό: η «σοσιαλδημοκρατία» έχει υποχωρήσει στην τρίτη θέση πλέον (14,1%) με τη θέση της να έχει καταλάβει το «κανένα από αυτά» (17%). Στους νέους ηλικίας 17-39, το «κανένα από αυτά» είναι η πρώτη επιλογή.

Σημαντικότερη απειλή ο πόλεμος και οι συγκρούσεις

Οι περισσότεροι Έλληνες θεωρούν πλέον σημαντικότερη απειλή για τον πλανήτη τους «πολέμους και τις συγκρούσεις» (33,2%). Αυτό είναι ένα αποτέλεσμα που άλλαξε δραματικά μέσα σε λίγες εβδομάδες -ήταν μία από τις ερωτήσεις που επαναλάβαμε τον Μάρτιο του 2022, μετά την εισβολή του ρωσικού στρατού στην Ουκρανία. Τον Φεβρουάριο του ’22, όταν είχαμε κάνει την ίδια ερώτηση, μόνο 13,3% θεωρούσαν τους πολέμους τη μεγαλύτερη απειλή -η πλειοψηφία τότε (31,6%) θεωρούσαν σημαντικότερο κίνδυνο την κλιματική αλλαγή, με τις «οικονομικές ανισότητες και δυσκολίες» να ακολουθούν.

Πανδημία

Τέλος, ως προς την πανδημία, τον Φεβρουάριο του 2022 το 81,5% των ερωτηθέντων δήλωναν ότι έχουν κάνει έστω και μία δόση του εμβολίου κατά της Covid (στους ηλικίας άνω των 65 το ποσοστό ήταν 93,3%) ενώ λιγότερο από 10% δήλωναν ότι δεν πρόκειται να εμβολιαστούν. Περισσότεροι από τους μισούς Έλληνες, πια, θεωρούν ότι όσον αφορά την πανδημία η χώρα μας θα επανέλθει σε μια «φυσιολογική καθημερινότητα» κάποια στιγμή από το 2023 και μετά.

 

 

 

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ
ΑΘΗΝΑ +
spot_img