Άγνωστες εικόνες της Αθήνας μέσα από πλούσιο και σπάνιο αρχειακό υλικό, φωτογραφίες και φιλμάκια ξεχασμένα σε κλειστά κουτιά και ντουλάπια, συνθέτουν το ιστορικό «ψηφιδωτό του ντοκιμαντέρ της Μαρίας Ηλιού με τίτλο «Η Αθήνα και η Μεγάλη Ιδέα, 1896 – 1922».

Όπως εξήγησε η ίδια μιλώντας στον Αθήνα 9.84 και στην Τασούλα Επτακοίλη, το ντοκιμαντέρ αποτελεί μια ζωντανή απεικόνιση του θριάμβου και της τραγωδίας μέσω του οποίου αποτυπώνεται η εξέλιξη της σύγχρονης Αθήνας λίγο μετά την Επανάσταση του 1821 και τη διοργάνωση των πρώτων σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων, το 1896, όταν η Αθήνα, ήταν ουσιαστικά ένα μεγάλο «χωριό» μόλις 130.000 κατοίκων, μέχρι τη μεταμόρφωσή της σε μια σύγχρονη πρωτεύουσα.

Σύμφωνα με την κ. Ηλιού, τόσο η ταινία όσο και η φωτογραφική έκθεση που την πλαισιώνει, παρουσιάζουν το πώς η Αθήνα και οι Αθηναίοι βίωσαν πέντε πολέμους μέσα σε ένα διάστημα εικοσιπέντε ετών αλλά και πώς έζησαν τον Εθνικό Διχασμό και την Μεγάλη Ιδέα του αλύτρωτου ελληνισμού που έληξε με την μικρασιατική τραγωδία.

«Το ντοκιμαντέρ διηγείται πώς οι Αθηναίοι από το 1897 μέχρι το 1922 προσπαθούν να πραγματοποιήσουν τη Μεγάλη Ιδέα, το όνειρο της επέκτασης του ελληνικού κράτους. Μέσα σε 25 χρόνια βιώνουν πέντε πολέμους, εκείνον του 1897 που ονομάστηκε ο πόλεμος της μεγάλης ντροπής για τον οποίο οι Αθηναίοι ήταν απροετοίμαστοι καθώς παραλίγο οι Οθωμανοί να μπουν στην Αθήνα, τους Βαλκανικούς του 1912-1913, τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο το 1917 και την Μικρασιατική εκστρατεία από το 1919 έως το 1922. Όταν την περίοδο 1912-1913 οι Αθηναίοι αναχωρούν για το μέτωπο, η Μεγάλη Ιδέα μοιάζει να υλοποιείται γιατί η Ελλάδα διπλασιάζεται. Όμως, μετά από λίγα χρόνια ξεκινά ο Εθνικός Διχασμός όπου οι Αθηναίοι μοιράζονται σε μοναρχικούς και βενιζελικούς, με τον βασιλιά Κωνσταντίνο Α’ να πιστεύει στην ουδετερότητα της Ελλάδας στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο ενώ τον Βενιζέλο να θεωρεί ότι η Ελλάδα πρέπει να πολεμήσει με την Αγγλία και την Γερμανία», ανέφερε.

Το τέλος του 1922, βρίσκει τη Μεγάλη Ιδέα « νεκρή». Το μεγαλόπνοο όραμα της επέκτασης του ελληνικού κράτους έχει πλέον βουλιάξει στις ακτές της Μικράς Ασίας, στη Σμύρνη, ενώ η άφιξη των προσφύγων θα αλλάξει για πάντα την εικόνα της πόλης προσδίδοντάς της έναν νέο δυναμισμό ως προς την οικονομία και τον πολιτισμό της.

Στο ντοκιμαντέρ, το νήμα των πολέμων και του θανάτου εναλλάσσεται με το νήμα της χαράς της ζωής και της αντίδρασης απέναντι στον θάνατο.

«Σε εκείνα τα δύσκολα χρόνια, η Αθήνα ζει μια ”έκρηξη” σε σχέση με τη μουσική. Οι Αθηναίοι ακούν τα τραγούδια του Θεόφραστου Σακελλαρίδη που αναφέρονταν στον έρωτα, στη χαρά της ζωής αλλά και … του πολέμου και τα σιγομουρμουρίζουν στους δρόμους ως αντίδραση στον θάνατο», σημείωσε.

Δίπλα στην μεγάλη Ιστορία, οι άνθρωποι. Στιγμιότυπα από την καθημερινή ζωή τους σε μια πόλη που άλλαζε μέρα με τη μέρα

«Συνδυάζουμε πάντα τη μεγάλη ιστορία με μικρές καθημερινές ιστορίες και αυτό είναι πολύ γοητευτικό. Ας φανταστούμε την Αθήνα της Μπελ Επόκ στις αρχές του προηγούμενου αιώνα. Οι δρόμοι δεν ήταν ακόμα ασφαλτοστρωμένοι, ακούγονταν ήχοι από άμαξες και κάρα ενώ ο εκμοντερνισμός της πόλης ξεκίνησε επί δημαρχίας Σπύρου Μερκούρη. Από εκείνη τη στιγμή, όλα αλλάζουν. Ασφαλτοστρώνονται οι δρόμοι , μπαίνει το φως στα σπίτια με το γύρισμα ενός διακόπτη, αλλάζουν οι συνήθειες και τα ρούχα των γυναικών ενώ εμφανίζονται και τα πρώτα αυτοκίνητα. Οι Αθηναίοι πραγματοποιούν εκδρομές για θαλάσσια λουτρά στο Νέο Φάληρο όπου δεσπόζει το ξενοδοχείο «Ακταίον», υπογράμμισε.

«Η Αθήνα και η Μεγάλη Ιδέα», η αφήγηση της ιστορίας με διαφορετικό τρόπο σε μια περίοδο με πολλές και σαρωτικές αλλαγές , θα προβάλλεται μέχρι τις 23 Απριλίου στο αμφιθέατρο του Μουσείου Μπενάκη.