«Στο μικρό γυάλινο σκάφανδρο ζούσε ζωή προφυλαγμένη αλλά ακίνητη, καθηλωμένη, ο κόσμος βοούσε απέξω χωρίς να την περιλαμβάνει, άνθρωποι πήγαιναν κι έρχονταν, δουλειές και υποχρεώσεις, γάμοι, κηδείες, εκδρομές, κι αυτή εκεί, σ΄ ένα κενό αέρος, αμέτοχη, απρόσιτη, ένας απλός παρατηρητής που διεκπεραίωνε μηχανικά την πιο άχαρη δουλειά (σ. 120-121)».
Σ’ ένα μικρό χωριό καταφθάνει ένας νεαρός μ’ έναν ογκώδη τόμο στις αποσκευές του με τον παράδοξο τίτλο «Η εγγαστρίμυθη φάλαινα». Θα μείνει εκεί ανοίγοντας ένα μικρό βιβλιοπωλείο και μετέπειτα εκδοτικό οίκο, προσελκύοντας όλους τους ιδιόρρυθμους επιστήμονες και καλλιτέχνες. Στη μεγάλη γιορτή μιας αυταρχικής δυστοπικής κοινωνίας ο Αρχηγός εμφανίζεται με το φερμουάρ του παντελονιού του ανοιχτό και από μέσα να φαίνεται ένα κόκκινο εσώρουχο. Ένα ζευγάρι φτάνει σ’ ένα ορεινό χωριό με μοναδικούς κατοίκους ένα άλλο ζευγάρι που κάνει όλες τις δουλειές, προσπαθώντας να διατηρήσει μια σχετική κανονικότητα, ενώ ένας κριτικός κινηματογράφου επιχειρεί να εξακριβώσει αν μια φιλόδοξη ταινία τελικά ολοκληρώθηκε.
Μια νουβέλα και έξι ιστορίες που συνομιλούν με το έκκεντρο και εκκεντρικό, το παράλογο και λοξό χιούμορ, την πεζότητα και ρηχότητα της ζωής και τη δυνατότητα ονειροπόλησης, με το εφήμερο της τέχνης, την αλαζονεία της μεγαλοφυΐας και την καφκική ατμόσφαιρα. Ιστορίες που σχετίζονται με τη μαγεία και ιδιαιτερότητα της λατινοαμερικανικής λογοτεχνίας, την τρέλα, τη φαντασία και την ονειρική γραφή. Ο Χρήστος Αστερίου γράφει και πάλι ένα διαφορετικό βιβλίο από τα προηγούμενα του, έξω από τα ελληνικά στεγανά και όρια, πάντα όμως σε συνομιλία μ’ ένα συγκεκριμένο λογοτεχνικό είδος και ύφος και πάντα εξαιρετικά ενδιαφέρον.
«Ομολογώ πως δεν θέλω να δεις ούτε τις ρυτίδες κάτω απ’ τα μάτια μου, ούτε τα μαλλιά μου που έχουν αραιώσει στους κροτάφους, ούτε τη μεσόκοπη πλάτη μου που καμπουριάζει. Κι αν σου έγραψα αυτό το γράμμα, ήταν που ήθελα μόνο να ξέρεις πως είμαι καλά και σε θυμάμαι, πως τα πράγματα ίσως να ήταν αλλιώς αν ήθελες, αν μπορούσαμε. Κι αν έχει ανοίξει η συνοριακή γραμμή και μπορώ πια να περνάω απέναντι, το άλλο τείχος που μ’ έβαλε η ζωή να χτίσω με τα ίδια μου τα χέρια δεν μπορώ και δεν θα είχε πια κανένα νόημα να το γκρεμίσω. Νομίζω πως το οφείλουμε στους εαυτούς μας ν’ αφήσουμε ζωντανή εκείνη την ανάμνηση και να μην τη δηλητηριάσουμε δείχνοντας ο ένας στον άλλο από κοντά ό,τι απέμεινε από μας τους δυο. Γιατί εκείνη η αγάπη θα γινόταν οίκτος, θα γινόταν γλυκερή συμπόνια, γέρικος συναισθηματισμός, θα ’σπαγε σ’ ένα σωρό κουρασμένες λέξεις… (σσ. 111-112)».
«Η εγγαστρίμυθη φάλαινα» του Χρήστου Αστερίου κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη.
Κώστας Μοστράτος
