Αδειάζει η κλεψύδρα του διαλόγου μεταξύ κυβέρνησης και κοινωνικών εταίρων για την ενίσχυση των συλλογικών συμβάσεων από την οποία θα κριθεί η εξέλιξη των μισθών για τουλάχιστον 2,5 εκατομμύρια εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η διαδικασία μοιάζει με οικονομικό και νομικό σκάκι, σε μια παρτίδα που κρύβει επτά παγίδες για τους εργαζόμενους.
Στόχος του υπουργείου Εργασίας είναι η ολοκλήρωση του διαλόγου έως το τέλος Νοεμβρίου, με προοπτική την προώθηση της σχετικής νομοθετικής ρύθμισης στη Βουλή εντός του Δεκεμβρίου.
Ωστόσο,δεν αποκλείεται η ανάληψη νομοθετικής πρωτοβουλίας εκ μέρους της κυβέρνησης στις αρχές του 2026, αν τα ανοιχτά ζητήματα λειτουργήσουν ως τροχοπέδη στην έγκαιρη ολοκλήρωση του διαλόγου.
Πάντως, οι συλλογικές συμβάσεις αποτελούν ζήτημα κεφαλαιώδους σημασίας για τα συνδικάτα, δεδομένου ότι σήμερα η απορρύθμιση της αγοράς εργασίας έχει φθάσει σε τέτοιο επίπεδο ώστε σχεδόν τέσσερις στους πέντε εργαζόμενους διαπραγματεύονται ατομικά τους όρους απασχόλησης, χωρίς θεσμική προστασία.
Το 2024, καταγράφηκαν συνολικά 47 κλαδικές και ομοιοεπαγγελματικές ΣΣΕ, που κάλυψαν περίπου 712.000 εργαζόμενους ή ποσοστό μικρότερο από το 28% του συνόλου των απασχολουμένων στον ιδιωτικό τομέα.
Φέτος, υπολογίζεται ότι έχουν υποχωρήσει στις 25 οι συλλογικές συμβάσεις που είναι ενεργές.
Από αυτές, μόλις επτά έχουν επεκταθεί σε ολόκληρο τον κλάδο, στον οποίο αφορούν.
Ωστόσο, η ευρωπαϊκή οδηγία, την οποία η Ελλάδα έχει ήδη κυρώσει, προβλέπει ότι το 80% των εργαζομένων θα πρέπει να καλύπτεται από συλλογικές συμβάσεις.
Παγίδες
Εκτός των σημαντικών ζητημάτων, τα οποία είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με τις συλλογικές συμβάσεις (επεκτασιμότητα, μετενέργεια, προσφυγή στον Οργανισμό Μεσολάβησης και Διαιτησίας κά), οι εκπρόσωποι των εργαζομένων, καλούνται να αποσαφηνίσουν ή να αντιμετωπίσουν -κατά περίπτωση – σειρά παραμετρων που θα μπορούσαν να συντελέσουν στην αλλοίωση της προσπάθειας για ενίσχυση των συλλογικών διαπραγματεύσεων και συμβάσεων.
Πρόκειται για:
– Την προβλεπόμενη διάρκεια έως πέντε έτη του σχεδίου δράσης για την ενίσχυση της συλλογικής διαπραγμάτευσης, η οποία μπορεί να παρατείνει δραματικά το ήδη μεγάλο χρονικό διάστημα κατά το οποίο η συντριπτική πλειονότητα των εργαζομένων παραμένει ακάλυπτη σε επίπεδο συλλογικών συμβάσεων.
– Το γεγονός ότι το υπουργείο Εργασίας δεν αναφέρεται ρητά στην ενίσχυση των κλαδικών συμβάσεων, αλλά στην συλλογική διαπραγμάτευση η οποία μπορεί να περιλαμβάνει σχήματα με μικρότερο εύρος κάλυψης και περιορισμένη δυνατότητα διαπραγμάτευσης με την εργοδοσία, όπως οι ενδοομιλικές, οι επιχειρησιακές και οι τοπικές συμβάσεις.
– Η καθιέρωση προϋποθέσεων για την έναρξη των διαπραγματεύσεων, μεταξύ των οποίων είναι οι εξής:
1. Η εξέλιξη του δείκτη μισθών τόσο για το σύνολο της οικονομίας όσο και για το επίπεδο αποδοχών του κλάδου που αφορά η διαπραγμάτευση.
2. Το κόστος παραγωγής και η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας.
3. Η οικονομική κατάσταση του κλάδου που συμμετέχει στη συζήτηση για την υπογραφή συλλογικής σύμβασης. Η κερδοφορία ή οι ζημίες θα παίζουν ρόλο για το ύψος των αυξήσεων, όπως και για το ενδεχόμενο παγώματος των αποδοχών.
4. Το ποσοστό απασχόλησης στους επιμέρους κλάδους της οικονομίας και
5. η εφαρμογή της ρήτρας εξαιρέσεων από τις συμβάσεις, η οποία προβλέπεται στο άρθρο 53 του νόμου 4635/2019 για τις επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν σοβαρά οικονομικά προβλήματα και δεν έχει ενεργοποιηθεί έως σήμερα.
Δημήτρης Κωστάκος
