«Αυτό που ήταν ίσως προβλεπόμενο είναι ότι ξένοι εκτίμησαν από τόσο νωρίς την ποίηση του Καβάφη. Καθώς δεν δεσμεύονταν από τα ελληνικά αισθητικά γούστα, ούτε ήταν αναμεμειγμένοι στις ιδεολογικές και γλωσσικές εντάσεις της χώρας, μπορούσαν να εκτιμήσουν τις υφολογικές και θεματικές καινοτομίες του (σ. 421)».
Μια αποκαλυπτική βιογραφία που προσπαθεί να ανιχνεύσει το μυστήριο της προσωπικότητας του μεγάλου ποιητή, καρπός πολυετούς έρευνας και μελέτης σε αρχεία και πηγές. Οι δύο ακαδημαϊκοί επιχειρούν να φωτίσουν τον άνθρωπο μέσα από το έργο, την αλληλογραφία και το μοναδικό αρχειακό υλικό, το οποίο ο ίδιος ο Καβάφης τηρούσε ευλαβικά όλη του τη ζωή, κρατώντας αποδείξεις και αναμνηστικά από οτιδήποτε. Με όχημα την κυκλική αφήγηση, εξετάζεται η οικογενειακή ζωή, η παρακμή μετά τον πρόωρο θάνατο του πατέρα, ο αγώνας των επτά αδελφών να επιβιώσουν σε μια άκρως ταξική κοινωνία, η εξάρτηση από τη μητέρα, οι στενές νεανικές φιλίες, τα προσεκτικά βήματα και η ανελέητη επιθυμία για το χτίσιμο μιας καριέρας και μιας μεταθανάτιας φήμης.
Ο αναγνώστης μεταφέρεται με ακρίβεια στην Αλεξάνδρεια της εποχής, αλλά και στα υπόλοιπα μέρη που πέρασε ο ποιητής και στα σπίτια που έζησε, περιγράφοντας κάθε λεπτομέρεια, όπως καταγράφονται και οι σταδιακές αλλαγές στη συμπεριφορά του, από τη νεανική του ορμή και το συναισθηματικό δέσιμο με τους γύρω του έως την ολοκληρωτική αγωνία για την ποίηση και τη δόξα. Μία εντελώς απαραίτητη βιογραφία, μετά τη μακρινή του Robert Liddell (1974), καθώς αποδίδει με σεβασμό και γνώση όλες τις αντιφάσεις μιας απαράμιλλης και απόλυτα μοναδικής ποιητικής φυσιογνωμίας.
«Την τελευταία δεκαετία του 19ου και την πρώτη του 20ου αιώνα, ο Κωνσταντίνος εξέλισσε μια ποίηση μοναδική στην ελληνική και την παγκόσμια λογοτεχνία. Μπορούμε να χαρακτηρίσουμε αυτή την καβαφική ποιητική με τον ακόλουθο τρόπο: αντί να χρησιμοποιήσει είτε δημοτική είτε καθαρεύουσα, επινόησε το δικό του ιδιαίτερο μείγμα και των δύο γλωσσών, ενώ συχνά παρέθετε στα ποιήματά του λέξεις από προγενέστερες ελληνικές γραφές. Έτσι μπορούσε ένα ποίημα να περιέχει στοιχεία αυτής της μακράς γλωσσικής παράδοσης: κλασικά, ύστερα αρχαία, βυζαντινά ελληνικά (σ. 325)».
Ο «Κωνσταντίνος Καβάφης – Ο άνθρωπος και ο ποιητής» των Gregory Jusdanis και Peter Jeffreys κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο σε μετάφραση Μιχάλη Μακρόπουλου.
Κώστας Μοστράτος
