Η φετινή θεατρική σεζόν ξεκίνησε με τους καλύτερους οιωνούς στο Θέατρο Βεάκη, όπου ο Γιώργος Νανούρης συναντά επί σκηνής, μέσα από τη σκηνοθετική του ματιά, την Μαρία Κίτσου, σε μια παράσταση-κατάδυση στη μυστηριώδη ζωή της Δούκισσας της Πλακεντίας. Δύο δημιουργοί και φίλοι, με σπάνια οικειότητα και καλλιτεχνική χημεία, συμπράττουν σε ένα έργο που ήδη συγκινεί βαθιά το κοινό.
Η Μαρία Κίτσου, όπως η ίδια εξήγησε μιλώντας στον Αθήνα 9,84 και στην εκπομπή ”Ώρα Αθήνας” με τον Ευτύχη Γρυφάκη, προσεγγίζει τη Δούκισσα όχι ως μια κλασική ιστορική φιγούρα με ρούχα εποχής, αλλά ως η ίδια, η ηθοποιός–αφηγήτρια που μεταμορφώνεται διαρκώς. Γίνεται η Δούκισσα, η κόρη της, η υπηρέτριά της, με συνεχείς εναλλαγές, χιούμορ, συγκίνηση και έντονες κορυφώσεις.
«Δεν είμαι απόλυτα η Δούκισσα της Πλακεντίας. Είμαι η αφηγήτρια που μπαίνει και βγαίνει από τον ρόλο, δίνοντας μια σύγχρονη, ελεύθερη, πειραματική ανάγνωση. Και ναι, πιστεύω ότι αυτή η γυναίκα θα μπορούσε να ζει και σήμερα, ανεξάρτητη, απελευθερωμένη, δημιουργώντας μύθο γύρω της και… προκαλώντας χαμό στα social media», δήλωσε στον ραδιοφωνικό σταθμό της πόλης.
Από την άλλη, ο Γιώργος Νανούρης, αναλύοντας την σκηνοθετική του ματιά , εξήγησε για ποιο λόγο επέλεξε έναν μινιμαλιστικό, αφαιρετικό τρόπο αφήγησης, που αφήνει χώρο στη φαντασία του θεατή.
«Οι Αθηναίοι γνωρίζουν τη Δούκισσα της Πλακεντίας είτε από το σταθμό του Μετρό, είτε από τη Λεωφόρο ή τον Πύργο που φέρουν το όνομά της. Γνωρίζουμε λοιπόν έναν τίτλο, ένα τοπωνύμιο, χωρίς όμως να ξέρουμε τι κρύβεται πραγματικά πίσω από αυτό. Οπότε, υπάρχει πολύ ενδιαφέρον να ανακαλύψει και το κοινό για ποιο λόγο έχει γίνει τόσο γνωστή αυτή η γυναίκα στην Ελλάδα. Αυτό ακριβώς προσπαθούμε να φωτίσουμε, αφήνοντας τον αφαιρετικό, πειραματικό τρόπο της παράστασης να δουλέψει μέσα στη φαντασία του θεατή. Δεν του δείχνουμε τα πάντα άμεσα, του ανοίγουμε ένα παράθυρο για να ταξιδέψει μόνος του, να φανταστεί τα μέρη και τους ανθρώπους που περιγράφουμε», σημείωσε.
Ερωτηθείς πως προσεγγίζει έναν χαρακτήρα που κουβαλάει τόσο βαρύ φορτίο και κυρίως τι κοινό θεωρεί ότι έχει η Δούκισσα της Πλακεντίας με την Μαρία Κίτσου και τι ήταν αυτό που ανακάλυψε σε εκείνη ώστε να νιώσει ότι αυτός ο ρόλος της ανήκει, ο Γιώργος Νανούρης έπλεξε το εγκώμιο της καταξιωμένης ηθοποιού, λέγοντας: « Η Δούκισσα της Πλακεντίας, ήταν μια μυθιστορηματική, πολύπλευρη προσωπικότητα και το υποκριτικό εκτόπισμα της Μαρίας είναι τέτοιο που είναι από τις λίγες ηθοποιούς που θα μπορούσε να ερμηνεύσει όλη αυτή την πολυπλοκότητα του χαρακτήρα της. Επομένως, εκεί νομίζω ότι συναντιούνται οι δύο αυτές γυναίκες, στο ότι η Μαρία, με τους πολλούς εαυτούς που μπορεί να βγάλει πάνω στη σκηνή, μπορεί να μας δείξει με εξαιρετικό τρόπο , τι περίπου ήταν η Δούκισσα της Πλακεντίας».
Φιλία και συνεργασία
Οι δυο τους, εκτός από συνεργάτες είναι και φίλοι. Μοιράζονται χρόνο και εκτός δουλειάς. Στην συζήτησή τους με τον Ευτύχη Γρυφάκη, μιλούν και για το πόσο παίζει αυτό ρόλο στη δημιουργική διαδικασία, αν βοηθά ή δυσκολεύει τις αδυναμίες, τις ευαισθησίες , τις πιο αληθινές πλευρές τους.
Μαρία Κίτσου: «Είναι δώρο να ξέρει ο ένας τον άλλο και να υπάρχει ειλικρίνεια και αλήθεια ανάμεσά μας. Συμφωνήσαμε με τον Γιώργο ότι θα είμαστε ειλικρινείς, ότι θα λέμε ό,τι μας έρχεται στο κεφάλι χωρίς ο άλλος να το παρεξηγεί. Για εμένα αυτό είναι μεγάλο δώρο».
Γιώργος Νανούρης: «Ο ηθοποιός στα χέρια ενός σκηνοθέτη, είναι το …υλικό του. Όσο καλύτερα γνωρίζεις τι υλικό έχεις στα χέρια σου τόσο καλύτερα μπορείς να το πλάσεις. Και όσο περισσότερο γνωρίζεις ποια είναι τα δυνατά του σημεία, ποια τα αδύνατα, ποιες είναι οι δυσκολίες ή οι ευκολίες του, τόσο καλύτερα μπορείς να τον οδηγήσεις στο να βγάλει το αποτέλεσμα που έχεις στο μυαλό σου. Επομένως, το να γνωρίζεις τον άλλον, βοηθάει όλη αυτή τη δημιουργική διαδικασία και σε κάνει και σένα να του φερθείς με τον σωστό τρόπο γιατί μπορεί άθελά σου να τον ‘’τραυματίσεις’’ πάνω στη διαδικασία της πρόβας, αν δεν γνωρίζεις τα όριά του ή μέχρι που μπορεί να φτάσει. Επίσης, συμβαίνει και το αντίστροφο. Δηλαδή, μπορεί να ξέρεις ότι έχει τη δυνατότητα να φτάσει κάπου που ενδεχομένως ο ίδιος να μην το έχει ανακαλύψει για τον εαυτό του , οπότε να τον οδηγήσεις να σπάσει κάποια όρια, να τα ξεπεράσει».
Η θέση της γυναίκας στην κοινωνία, στο δημόσιο χώρο, στην εξουσία, στη λήψη αποφάσεων- Τι έχει αλλάξει από τότε
Μαρία Κίτσου: «Η Δούκισσα της Πλακεντίας ήταν μια γυναίκα βαθύπλουτη, με μεγάλη επιρροή στο περιβάλλον της. Επηρέασε σημαντικά γεγονότα της εποχής της. Όμως, δυστυχώς, η θέση της γυναίκας, ακόμη και σήμερα, εξακολουθεί να υπολείπεται σε σχέση με εκείνη του άντρα. Από τα μισθολογικά ζητήματα και τα θεσμικά δικαιώματα, μέχρι τις γυναικοκτονίες και την ίδια την αδυναμία του κράτους να αναγνωρίσει τον όρο “γυναικοκτονία”, όλα δείχνουν πως, παρά τα μεγάλα βήματα που έχουν γίνει, έχουμε ακόμη δρόμο μπροστά μας. Οι γυναίκες σήμερα παίρνουν τη ζωή τους στα χέρια τους. Δεν θα μπουν αναγκαστικά σε ένα γάμο μικρές, να κάνουν παιδιά. Θέλουν να κάνουν καριέρα, διεκδικούν τα δικαιώματά τους. Όμως, παρά την πρόοδο, δυστυχώς παραμένουμε πολύ πίσω».
Γιώργος Νανούρης: «Ένα από τα γεγονότα που σημάδεψαν βαθιά τη ζωή της Δούκισσας της Πλακεντίας και που για μένα αποτέλεσε τον πρώτο και ουσιαστικό λόγο να θελήσω να τη γνωρίσω και να ανεβάσω την ιστορία της στη σκηνή, ήταν ο θάνατος της κόρης της. Μη μπορώντας να αντέξει τον χαμό της, αποφάσισε να ταριχεύσει το σώμα της, ως έναν τρόπο να συνεχίσει να ζει μαζί της. Έμεινε δίπλα στο ταριχευμένο σώμα της για δέκα ολόκληρα χρόνια. Και μια μέρα, μετά από μια παράσταση, ήρθε ένας κύριος και μου εξομολογήθηκε πως, όταν η δική του κόρη —ούσα έγκυος τότε— σκοτώθηκε σε τροχαίο, εκείνος έκανε το ίδιο, την ταρίχευσε. Ήταν μια αποκάλυψη που δεν φανταζόμουν ποτέ ότι θα άκουγα. Συνειδητοποίησα ότι κάποιος άνθρωπος που ζει ανάμεσά μας στο σήμερα, έχει κάνει κάτι τέτοιο ακραίο. Κι έτσι άρχισα να φαντάζομαι κι άλλα από τη ζωή της Δούκισσας που υπήρξε μια γυναίκα αυτόνομη, ανεξάρτητη, απελευθερωμένη, μπροστά από την εποχή της, πριν από περίπου 200 χρόνια. Και σκέφτομαι πόσο, ακόμη και σήμερα, κάποιες γυναίκες μπορεί να ταυτιστούν μαζί της, ενώ άλλες να πουν πως ούτε τώρα δεν έχουν τη δυνατότητα να ζήσουν τόσο αληθινά και τόσο ελεύθερα τη ζωή τους».
Πως επηρεάζονται από μια θετική ή αρνητική κριτική
Μαρία Κίτσου: «Ακούω καλόπιστα όλες τις κριτικές και τις θετικές και τις αρνητικές. Κάτι που μπορεί να διαβάσω στα διαδίκτυο μπορεί να με προβληματίσει αλλά δεν θα μου χαλάσει τη διάθεση. Μπαίνω στη διαδικασία να σκεφτώ γιατί το είπε κάποιος, τι υπονοεί, αν το σχόλιο έχει καλή ή κακή πρόθεση, αν προβάλλει δικά του θέματα. Το εξετάζω, το επεξεργάζομαι και τελικά είτε το απορρίπτω είτε το κρατώ. Έχω μάθει πια να διαχειρίζομαι και τα καλά και τα κακά σχόλια. Ευτυχώς, μέχρι τώρα, στην παράστασή μας, ακούμε μόνο καλά πράγματα. Οι θεατές συγκινούνται βαθιά, άνθρωποι που δυσκολεύονται να κλάψουν, φεύγουν βουρκωμένοι αλλά και λυτρωμένοι. Ο κόσμος, νομίζω, έχει ανάγκη να συγκινηθεί».
Γιώργος Νανούρης: «Το κοινό έχει ανάγκη να ακούσει ιστορίες ανθρώπων, να δει ένα θέατρο στο οποίο θα καταλαβαίνει ότι τόσο και αυτοί που είναι πάνω στη σκηνή, όσο και αυτοί που είναι κάτω από αυτήν, έχουν δουλέψει πολύ για το θέαμα που τους προσφέρουν και αυτό το εκτιμούν. Αυτό μας κάνει να θέλουμε να συνεχίσουμε, να προσφέρουμε όσο το δυνατόν καλύτερες παραστάσεις. Ζούμε σε μια εποχή δύσκολη και σκληρή, σε μια εποχή του γρήγορου και του εύκολου. Έχουμε μάθει να καταναλώνουμε ακατάπαυστα, ειδικά μέσα από τα social media. Κάνουμε συνεχώς… scroll στην οθόνη του κινητού μας και μπροστά στα μάτια μας περνούν ανακατεμένες καλές και κακές ειδήσεις, χιούμορ δίπλα σε τραγωδίες, αλήθειες μαζί με κατασκευασμένες πληροφορίες. Όλα γίνονται ένας αχταρμάς και μοιάζει πια δύσκολο να ξεχωρίσουμε τι είναι πραγματικό και τι όχι. Και μέσα σε αυτό τον βομβαρδισμό δεν προλαβαίνουμε να έρθουμε ουσιαστικά σε επαφή με το συναίσθημά μας.
Μπορεί, δηλαδή, να τρώμε το φαγητό μας ενώ βλέπουμε παιδάκια να σκοτώνονται στη Γάζα, μετά να βλέπουμε μια άλλη είδηση και την ίδια στιγμή να συνεχίζουμε να τρώμε τα μακαρόνια μας, να πίνουμε τον καφέ μας. Αυτή η ευκολία με την οποία όλα εμφανίζονται μπροστά μας , κάνει τα γεγονότα να χάνουν την πραγματική τους βαρύτητα. Και μαζί χάνουμε κι εμείς την επαφή με το συναίσθημά μας. Γι’ αυτό, όταν ο θεατής μπαίνει στο θέατρο , κλείνεται μέσα στη σκοτεινή αίθουσα, χαμηλώνουν τα φώτα και είναι μόνος με ό,τι βλέπει, έρχεται ξανά σε επαφή με το συναίσθημά του».
Ποιο είναι το μεγαλύτερο ζητούμενο στη σημερινή εποχή
Μαρία Κίτσου: «Αυτό που λείπει από την εποχή μας είναι η αλήθεια, η αυθεντικότητα, κάτι που είναι ζητούμενο στην παράστασή μας, δηλαδή, να είναι αληθινό αυτό που συμβαίνει, να υπάρχει ενσυναίσθηση. Δυστυχώς, πλέον, όπως έχει διαμορφωθεί η πολιτική και η κοινωνική κατάσταση στη χώρα μας, βλέπουμε ολοένα και περισσότερη αναλγησία και αδιαφορία. Ο καθένας προσπαθεί πια να βρει τις ισορροπίες του, να τα βγάλει πέρα, να επιβιώσει, και έτσι σιγά-σιγά σκληραίνει, κλείνεται στο καβούκι του και – όπως είπε και ο Γιώργος- γίνεται σχεδόν αδιάφορος. Μας προσφέρονται καθημερινά στο πιάτο τα χειρότερα, οι πιο οδυνηρές ειδήσεις, και πλέον έχουμε σχεδόν συμφιλιωθεί με αυτή την εικόνα. Κι αυτό είναι το πιο τρομακτικό , να συνηθίζεις το σκοτάδι, να μην αντιδράς, να μην επαναστατεί το είναι σου».
Εποχή εντάσεων και αλλαγών
Η Σοφία ντε Μαρμπουά, που έμεινε γνωστή ως η Δούκισσα της Πλακεντίας είχε στενή σχέση με τον αμερικανικό φιλελληνισμό, με πρόσωπα και δίκτυα που τότε έβλεπαν την Ελλάδα όχι μόνο ως μια νέα χώρα που γεννιόταν αλλά και ως έναν χώρο αξιών, ιδεών, πολιτισμού. Πως βλέπουν η Μαρία Κίτσου και ο Γιώργος Νανούρης τις σχέσεις Ελλάδας -ΗΠΑ μέσα σε μια εποχή διεθνών εντάσεων, γεωπολιτικών αναταράξεων και κοινωνικών αλλαγών;
Μαρία Κίτσου: «Είναι πολύ περίεργη η εποχή που ζούμε. Αν υπήρχε τότε φιλελληνισμός και παγκόσμια συγκίνηση για την επανάσταση του 1821 και για το νεοσυσταθέν κράτος, τώρα δεν υπάρχουν σχέσεις θαυμασμού ή φιλίας ανάμεσα στα κράτη. Πάμε με τους πιο δυνατούς, αδικούμε τους αδύναμους. Δεν νομίζω ότι με την Αμερική ή με άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουμε κοινούς τόπους σε πολλά θέματα».
Γιώργος Νανούρης: «Δεν ζούμε σε έναν κόσμο αγγελικά πλασμένο. Δυστυχώς, κυριαρχούν τα συμφέροντα, όχι μόνο σε σχέση με την Ελλάδα και τη συμμαχία της με άλλες χώρες, αλλά και παγκοσμίως. Βλέπουμε ότι γίνονται πολλές αδικίες ανάμεσα στα κράτη, καθώς κάποια χρησιμοποιούν τη δύναμή τους για ίδιον όφελος, και πάντα, δυστυχώς, την πληρώνουν οι άνθρωποι. Υπάρχουν λίγοι δυνατοί σε κάθε χώρα και πάρα πολλοί αδύναμοι. Δεν μπορώ να πω ότι, φτάνοντας στο 2025, έχουμε μάθει από τα λάθη του παρελθόντος και ότι η κοινωνία έχει εξελιχθεί. Κάθε άλλο. Δυστυχώς, τα πράγματα χειροτερεύουν και μεγαλώνει συνεχώς η ψαλίδα της ανισότητας ανάμεσα σε πλούσιους και φτωχούς, ανάμεσα σε δυνατούς και αδύναμους».
