«Ο πατέρας μου ήταν εκείνος ο Άτλαντας που κρατούσε στους ώμους του τόνους παρελθόντος. Και τώρα που έφυγε, νιώθω πως όλο αυτό το παρελθόν ραγίζει, γκρεμίζεται σιωπηλά πάνω μου και με καταπλακώνει με όλα του τα απογεύματα. Τα σιωπηλά γκρεμισμένα απογεύματα της παιδικής ηλικίας. Και δεν υπάρχει κανείς να φωνάξω για βοήθεια (σσ. 206-207)».

Ένας γιος καλείται να μιλήσει για έναν από τους μεγαλύτερους φόβους όλων μας, την απώλεια των γονιών, εδώ του πατέρα. Ο πολυβραβευμένος Βούλγαρος συγγραφέας μιλάει για την αρρώστια και τον θάνατο από καρκίνο του δικού του πατέρα και τη μετέπειτα επώδυνη ψυχολογική διεργασία. Ξεκινάει την αφήγησή του ως εξής: «Ο πατέρας μου ήταν κηπουρός. Τώρα είναι κήπος», τονίζοντας τη μυστικιστική σύνδεση του οικείου του προσώπου με τον θαυματουργό κήπο, αυτόν που τον έσωσε πολλές φορές από κρίσιμες καταστάσεις. Ο συγγραφέας βυθίζεται σε εξαιρετικά δύσκολες περιοχές, ακόμη και αφηγηματικά, καθώς -όπως λέει – «να αφηγηθείς έναν θάνατο δεν είναι πιο εύκολο από το να τον βιώσεις».

Στο συγκλονιστικό κείμενο τονίζεται η αδυναμία του καθηλωμένου ασθενή με την ενοχή της ταλαιπωρίας των δικών του, η αγωνία και το άγχος του παιδιού για το αν έχει κάνει το καλύτερο για το αγαπημένο του πρόσωπο, ο θάνατος της παιδικής ηλικίας, η μετάβαση σε μια νέα, ολότελα διαφορετική περίοδο, η οριζόντια στάση των γηρατειών. Δύο χρόνια μετά τη βράβευσή του με το Διεθνές Βραβείο Booker για το «Χρονοκαταφύγιο», ο Γκοσποντίνοφ παραδίδει ένα από τα πιο ειλικρινή, βαθιά συγκινητικά κείμενα για το θέμα, επώδυνο στην ανάγνωση, μα και ακραία λυτρωτικό στο σαρωτικό σκοτάδι της θλίψης.

«Η παιδική ηλικία είναι κατακόρυφη. Μεγαλώνεις προς τα πάνω, είσαι ψηλός όσο οι τριανταφυλλιές στον κήπο, κάθε χρόνο σού λένε πόσο ψήλωσες, ο πατέρας σου σε σηκώνει ψηλά, ανεβαίνεις στις μύτες των ποδιών, όλα σφύζουν από ζωή και κίνηση, δεν θέλεις να πας για ύπνο, μόνο με το ζόρι μπορούν να σε βάλουν να ξαπλώσεις. Τα γηρατειά είναι οριζόντια. Ας ξεκουραστούμε λίγο, να ξαπλώσουμε το απόγευμα, μόνο να τεντωθώ λίγο στον καναπέ, γιατί η μέση μου… Τα γηρατειά είναι η εξοικείωση με μια μακρά, ίσως αιώνια, οριζοντιότητα (σ. 149)».

«Ο κηπουρός και ο θάνατος» του Γκεόργκι Γκοσποντίνοφ κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ίκαρος σε μετάφραση Αλεξάνδρας Ιωαννίδου.

Κώστας Μοστράτος