«Τι στο καλό συμβαίνει με τον κόσμο; Η αγάπη πέφτει νεκρή σαν μύγα (σ. 547)».
Μια νεαρή γυναίκα που ζει σε μια θυελλώδη Νέα Υόρκη, στην απόλυτη ακμή της πόλης, μια γυναίκα παράφορα ερωτευμένη με τη ζωή, το σεξ, τις τέχνες και τη συγγραφή. Μια νεαρή γυναίκα προορισμένη να πετύχει και αποφασισμένη να εργαστεί σκληρά για να το κατορθώσει αυτό. Η μετέπειτα διάσημη συγγραφέας καταγράφει όλη τη queer σκηνή της περιόδου, την πάλη της για τον έρωτα, αλλά και τις δυσκολίες τού να είσαι ομοφυλόφιλος την εποχή εκείνη – φτάνοντας μάλιστα σε σημείο να θελήσει να «θεραπευτεί». Σημειώνει ακόμη τον απελπισμένο αγώνα για να διαμορφώσει και να τελειοποιήσει τη γραφή της, οδηγώντας τη στα δύο πρώτα της μυθιστορήματα, το «Ξένοι στο τρένο» και το τολμηρότατο «Η τιμή του αλατιού» («Κάρολ»), το οποίο δημοσίευσε με ψευδώνυμο και αναγνώρισε μόλις τρεις δεκαετίες μετά.
Οκτώ χιλιάδες σελίδες σε 18 ημερολόγια και 38 σημειωματάρια που βρέθηκαν ξεχασμένα σε μια ντουλάπα με κλινοσκεπάσματα, σελίδες στις οποίες η Χάισμιθ ανέτρεχε καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής της, διάβαζε και σημείωνε, καθώς ήξερε ότι αυτές λειτουργούσαν ως καθρέφτης του πολύπλοκου ψυχισμού της, ως ο καλύτερος και πιο πιστός εξομολογητής της. Πάθος, ένταση, αγωνίες διατρέχουν την αυστηρή επιλογή που έχει γίνει από τους επιμελητές της παρούσας έκδοσης, συγκεντρωμένης αποκλειστικά στα χρόνια διαμόρφωσης. Μια πολύτιμη μαρτυρία για τη Νέα Υόρκη, την καλλιτεχνική κοινότητα του τότε, τις θυσίες της τέχνης και μια καταβύθιση στο σαρωτικό μυαλό μιας σπουδαίας γυναίκας και συγγραφέως, με όλες τις γοητευτικές αντιφάσεις της.
«Έχω το επίμονο όραμα του σπιτιού στην εξοχή με την ξανθιά σύζυγο την οποία λατρεύω, με τα παιδιά τα οποία λατρεύω, τη γη και τα δέντρα που λατρεύω. Ξέρω ότι δεν θα πραγματοποιηθεί ποτέ, μόνο μερικώς, το βασανιστικό μέτρο (ενός άντρα) που με κατευθύνει. Θεέ μου και αγαπημένοι μου, δεν θα γίνει ποτέ! Κι όμως αγαπάω, με σάρκα και οστά όπως όλο το ανθρώπινο είδος. Ο σφυγμός του έρωτα χτυπάει πιο δυνατά για μένα το χειμώνα παρά την άνοιξη. Με άλλα λόγια δεν είμαι εποχικό ζώο. Είμαι πλάσμα του Θεού όλες τις στιγμές. Ποτέ δεν θα χάσω τη δύναμή μου. Τις νύχτες μόνη, βαδίζω στους δρόμους στα δάση και στους λόφους, που θα μπορούσα να τους ανεβοκατέβαινα τρέχοντας, σε απόλυτη ισορροπία, με πόδια ακούραστα. Τα βράδια ξαπλώνω στο μαξιλάρι μου με το φεγγαρόφωτο πάνω μου. Η αγάπη μου δεν είναι μαζί μου. Δεν είμαι με τον σαρκικό μου έρωτα. Κι όμως, η αγαπημένη μου είναι μαζί μου, αγνότερη από ποτέ (σ. 665)».
«Τα ημερολόγια και τα σημειωματάρια της Patricia Highsmith – Τα χρόνια της Νέας Υόρκης, 1941-1950» (επιμέλεια Anna von Planta) κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Άγρα σε μετάφραση Ανδρέα Αποστολίδη.
Κώστας Μοστράτος
