Η επιμονή του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, να διεκδικήσει τη Γροιλανδία για λογαριασμό των Ηνωμένων Πολιτειών φέρνει το ΝΑΤΟ αντιμέτωπο με ένα υπαρξιακό δίλημμα. Η συμμαχία που για δεκαετίες προστάτευσε την Ευρώπη, εμφανίζεται σήμερα με περιορισμένα περιθώρια να χαράξει ανεξάρτητα τη στρατηγική της πορεία, αναφέρει ανάλυση του πρακτορείου Reuters.
;Όπως επισημαίνει, αφότου ο Τραμπ επανέφερε τη φιλοδοξία του να αποκτήσει το ημιαυτόνομο δανικό έδαφος, μετά τη στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ για τη σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας, τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ αναζητούν εναγωνίως τρόπους να αντικρούσουν τις αμερικανικές επικρίσεις ότι η Γροιλανδία δεν προστατεύεται επαρκώς, την ώρα που Ρωσία και Κίνα δείχνουν αυξημένο ενδιαφέρον για την Αρκτική και τον ορυκτό της πλούτο.
Οποιαδήποτε βίαιη κατάληψη της Γροιλανδίας από τις Ηνωμένες Πολιτείες θα συνιστούσε πρωτοφανή ενέργεια: την κατάληψη εδάφους ενός συμμάχου του ΝΑΤΟ από έναν άλλο σύμμαχο – και μάλιστα από την πυρηνική υπερδύναμη που υποτίθεται ότι παρέχει την απόλυτη εγγύηση ασφάλειας για όλα τα μέλη της Συμμαχίας.
Πολλοί πολιτικοί, διπλωμάτες και αναλυτές και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού εκτιμούν ότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα σήμαινε το τέλος του ΝΑΤΟ ή, τουλάχιστον, τη σοβαρή αποδυνάμωσή του. Αυτό θα μπορούσε να έχει καταστροφικές συνέπειες για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, καθιστώντας την ήπειρο πολύ πιο ευάλωτη σε μια ρωσική επίθεση.
«Δεν μπορώ να σκεφτώ άλλη περίπτωση όπου το ΝΑΤΟ να βρέθηκε πραγματικά σε τόσο κρίσιμο σημείο – και ειδικά όχι με υπαίτιες τις Ηνωμένες Πολιτείες», δήλωσε ο Στεν Ρίνινγκ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Δανίας και συγγραφέας πολλών βιβλίων για το ΝΑΤΟ.
Περισσότερη επιτήρηση και περιπολίες στο τραπέζι
Οι συζητήσεις για το τι θα μπορούσε να κάνει το ΝΑΤΟ σε σχέση με τη Γροιλανδία βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, ωστόσο περιλαμβάνουν σενάρια ενίσχυσης της εναέριας επιτήρησης, θαλάσσιων περιπολιών και μεγαλύτερης αξιοποίησης τεχνολογικών μέσων για την παρακολούθηση της περιοχής.
Προκειμένου να κινηθούν άμεσα και χωρίς να αναμένουν συλλογική απόφαση του ΝΑΤΟ, η Δανία και ορισμένοι σύμμαχοί της –μεταξύ των οποίων η Γερμανία, η Γαλλία, η Σουηδία και η Νορβηγία– ανακοίνωσαν την Τετάρτη μικρές αλλά συμβολικές αναπτύξεις στρατευμάτων στη Γροιλανδία, στο πλαίσιο ασκήσεων που αποσκοπούν στην επίδειξη δέσμευσης για την ασφάλεια της Αρκτικής.
Η ανακοίνωση αυτή έγινε την ώρα που οι υπουργοί Εξωτερικών της Δανίας και της Γροιλανδίας συναντούσαν στην Ουάσιγκτον τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς και τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, χωρίς ωστόσο να υπάρξει επίλυση της αντιπαράθεσης.
Η αξιοπιστία του ΝΑΤΟ ως «παράπλευρη απώλεια»
Η στρατηγική των κρατών-μελών για ενίσχυση της ασφάλειας στην Αρκτική θα μπορέσει να διατηρήσει ενωμένη τη Συμμαχία μόνο εφόσον ο Τραμπ την αποδεχθεί ως εναλλακτική – ή μέρος εναλλακτικής – λύσης έναντι της αμερικανικής κυριότητας της Γροιλανδίας.
Ωστόσο, ο ίδιος έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι τίποτα λιγότερο από την κυριότητα δεν τον ικανοποιεί, γεγονός που οδηγεί πολλούς Ευρωπαίους αξιωματούχους στο συμπέρασμα ότι τα κίνητρά του σχετίζονται περισσότερο με την εδαφική επέκταση των ΗΠΑ παρά με ζητήματα ασφάλειας.
«Το ΝΑΤΟ μπορεί να συμβάλει στη λύση, διαμορφώνοντας μια σοβαρή στρατηγική επιτήρησης και αποτροπής στην Αρκτική», δήλωσε ο Φαμπρίς Ποτιέ, πρώην διευθυντής στρατηγικού σχεδιασμού του ΝΑΤΟ και νυν διευθύνων σύμβουλος της γεωπολιτικής συμβουλευτικής εταιρείας Rasmussen Global. «Όμως η αξιοπιστία του ΝΑΤΟ έχει ήδη πληγεί ως παράπλευρη απώλεια αυτής της έντασης. Με τις αξιώσεις του, ο Τραμπ εισήγαγε μια αμφιβολία για τη δέσμευση των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ που δύσκολα θα ξεχαστεί».
Ο Τραμπ δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι οι ΗΠΑ παραμένουν προσηλωμένες στο ΝΑΤΟ και ότι η Ρωσία και η Κίνα φοβούνται τη Συμμαχία μόνο όσο οι Ηνωμένες Πολιτείες συμμετέχουν σε αυτή. Υποστήριξε, επίσης, ότι το ΝΑΤΟ θα γινόταν πολύ ισχυρότερο εάν η Γροιλανδία περνούσε υπό αμερικανικό έλεγχο.
Από την πλευρά της, η Ρωσία υποστηρίζει ότι οι ισχυρισμοί περί ρωσικής και κινεζικής απειλής για τη Γροιλανδία αποτελούν μύθο, που στόχο έχει να καλλιεργήσει τεχνητή υστερία, χαρακτηρίζοντας την πολιτική της Δύσης στην Αρκτική ως εξαιρετικά επικίνδυνη κλιμάκωση.
Πολλοί σύμμαχοι θέλουν εστίαση στην ανατολική πτέρυγα
Για πολλά κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ, η αντιπαράθεση για τη Γροιλανδία θεωρείται ανεπιθύμητη και επικίνδυνη απόσπαση της προσοχής. Από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, η Συμμαχία έχει επικεντρωθεί έντονα στην ενίσχυση της ανατολικής της πτέρυγας, υπό τον φόβο ότι κάποιο μέλος της θα μπορούσε να αποτελέσει τον επόμενο στόχο του Βλαντίμιρ Πούτιν.
Οι ηγεσίες της Δανίας και της Γροιλανδίας έχουν ξεκαθαρίσει ότι το νησί δεν πωλείται και δεν επιθυμεί να ενταχθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες, με Ευρωπαίους ηγέτες να σπεύδουν τις τελευταίες ημέρες να τους στηρίξουν.
Πολλοί Ευρωπαίοι διπλωμάτες θεωρούν απίθανη μια αμερικανική στρατιωτική κατάληψη της Γροιλανδίας, αν και ο Τραμπ έχει επανειλημμένα αφήσει ανοιχτό αυτό το ενδεχόμενο. Παραδέχονται, ωστόσο, ότι οι συνέπειες θα ήταν τεράστιες. Ένας αξιωματούχος από την Ανατολική Ευρώπη χαρακτήρισε ένα τέτοιο σενάριο «σεισμική εξέλιξη με κίνδυνο διάλυσης του ΝΑΤΟ».
Δανοί και άλλοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι η Γροιλανδία, ως μέρος του ΝΑΤΟ, καλύπτεται ήδη από το Άρθρο 5 περί συλλογικής άμυνας. Εάν, λοιπόν, η Ρωσία ή η Κίνα επιχειρούσαν να καταλάβουν το έδαφος –όπως έχει υποστηρίξει ο Τραμπ– θα ρίσκαραν πόλεμο με ολόκληρη τη Συμμαχία, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ.
Υπογραμμίζουν επίσης ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν ήδη στρατιωτική βάση στη Γροιλανδία, τη βάση Pituffik, με περίπου 200 στρατιώτες, και μπορούν να αναπτύξουν περισσότερες δυνάμεις βάσει συμφωνίας του 1951.
Το ΝΑΤΟ δηλώνει έτοιμο να κάνει περισσότερα για την Αρκτική
Παρά ταύτα, διπλωμάτες αναφέρουν ότι οι σύμμαχοι συμφωνούν πως το ΝΑΤΟ συνολικά πρέπει να αναλάβει μεγαλύτερο ρόλο στην ασφάλεια της Αρκτικής, η οποία μέχρι σήμερα αντιμετωπιζόταν κυρίως από τις χώρες της περιοχής, όπως η Δανία, η Νορβηγία, η Φινλανδία και ο Καναδάς.
Η Δανία διατηρεί στη Γροιλανδία Κοινή Διοίκηση Αρκτικής, με περίπου 150 στρατιωτικούς και πολιτικό προσωπικό.
«Όταν πρόκειται για την Αρκτική, πρέπει να συνεργαστούμε ως Συμμαχία», δήλωσε την Τρίτη στις Βρυξέλλες ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε. «Εργαζόμαστε ήδη πάνω στα επόμενα βήματα, ώστε να διασφαλίσουμε ότι μπορούμε να δράσουμε συλλογικά».
Ο Ρούτε σημείωσε ότι ο Τραμπ έχει δίκιο να επισημαίνει την ανάγκη για μεγαλύτερη ασφάλεια στην Αρκτική, προσθέτοντας ότι η Δανία επενδύει σε αεροσκάφη επιτήρησης Boeing P-8, μη επανδρωμένα αεροσκάφη μεγάλου βεληνεκούς, μαχητικά F-35, δυνατότητες εναέριου ανεφοδιασμού και άλλα μέσα.
Ωστόσο, καθώς το ΝΑΤΟ λειτουργεί βάσει συναίνεσης, οποιαδήποτε σημαντική αλλαγή στη στάση της Συμμαχίας στην Αρκτική θα απαιτούσε την έγκριση και των 32 κρατών-μελών – συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών.
Πηγή: reuters.com
