Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν συμφώνησαν να πραγματοποιήσουν συνομιλίες την Παρασκευή στο Ομάν, δήλωσαν αξιωματούχοι και από τις δύο πλευρές, αν και παραμένουν σε διαφωνία σχετικά με την επιμονή της Ουάσιγκτον οι διαπραγματεύσεις να περιλαμβάνουν το πυραυλικό οπλοστάσιο της Τεχεράνης και τη θέση του Ιράν ότι θα συζητήσει αποκλειστικά το πυρηνικό του πρόγραμμα, γράφει το Reuters.
Η εύθραυστη αυτή διπλωματική προσπάθεια εκτυλίσσεται εν μέσω αυξημένων εντάσεων, καθώς οι ΗΠΑ ενισχύουν τη στρατιωτική τους παρουσία στη Μέση Ανατολή και οι περιφερειακοί παίκτες επιχειρούν να αποτρέψουν μια στρατιωτική σύγκρουση που πολλοί φοβούνται ότι θα μπορούσε να εξελιχθεί σε ευρύτερο πόλεμο.
Οι διαφωνίες των τελευταίων ημερών σχετικά με το εύρος και τον τόπο διεξαγωγής των συνομιλιών είχαν εντείνει τις αμφιβολίες για το αν τελικά η συνάντηση θα πραγματοποιηθεί, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ να υλοποιήσει την απειλή του για στρατιωτικό πλήγμα κατά του Ιράν.
Ερωτηθείς την Τετάρτη αν ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, θα έπρεπε να ανησυχεί, ο Τραμπ δήλωσε στο NBC News: «Θα έλεγα ότι πρέπει να ανησυχεί πολύ. Ναι, πρέπει». Πρόσθεσε ότι «διαπραγματεύονται μαζί μας», χωρίς περαιτέρω διευκρινίσεις.
Μετά τις δηλώσεις Τραμπ, Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν να μεταφερθεί ο τόπος των συνομιλιών στη Μουσκάτ, αφού αρχικά είχε γίνει αποδεκτή η Κωνσταντινούπολη. Ωστόσο, δεν υπήρξε ένδειξη ότι βρέθηκε κοινό έδαφος ως προς την ατζέντα.
Το Ιράν επιδιώκει να περιορίσει τις διαπραγματεύσεις αποκλειστικά στο χρόνιο πυρηνικό του ζήτημα με τις δυτικές χώρες. Αντίθετα, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε την Τετάρτη ότι, αν οι Ιρανοί θέλουν να συναντηθούν, οι ΗΠΑ είναι έτοιμες, αλλά οι συνομιλίες θα πρέπει να περιλαμβάνουν και το φάσμα των βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν, τη στήριξή του σε ένοπλες ομάδες-συμμάχους στη Μέση Ανατολή και τη μεταχείριση του ίδιου του πληθυσμού του, πέραν των πυρηνικών ζητημάτων.
Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ωστόσο ότι το πυραυλικό πρόγραμμα της χώρας είναι «εκτός συζήτησης». Δεύτερος ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος ανέφερε ότι η Τεχεράνη θα καλωσόριζε διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό ζήτημα, αλλά η επιμονή των ΗΠΑ να συμπεριληφθούν μη πυρηνικά θέματα ενδέχεται να θέσει σε κίνδυνο τις συνομιλίες.
Σύμφωνα με αξιωματούχους, στις συνομιλίες αναμένεται να συμμετάσχουν ο γαμπρός του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ και ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί.
Αλλαγή τόπου διεξαγωγής
Αν και οι συνομιλίες είχαν αρχικά προγραμματιστεί να διεξαχθούν στην Τουρκία, το Ιράν ζήτησε να πραγματοποιηθούν στο Ομάν ως συνέχεια προηγούμενων επαφών στη χώρα του Κόλπου, οι οποίες είχαν επικεντρωθεί αποκλειστικά στο πυρηνικό του πρόγραμμα, σύμφωνα με περιφερειακό αξιωματούχο.
Το Ιράν υποστηρίζει ότι οι πυρηνικές του δραστηριότητες έχουν ειρηνικό χαρακτήρα, ενώ οι ΗΠΑ και το Ισραήλ το κατηγορούν για παλαιότερες προσπάθειες ανάπτυξης πυρηνικών όπλων. Αξιωματούχος χώρας του Κόλπου ανέφερε ότι οι συνομιλίες θα μπορούσαν να διαμεσολαβηθούν από περισσότερα κράτη, αν και η Τεχεράνη έχει καταστήσει σαφές ότι επιθυμεί διμερή μορφή περιορισμένη σε Ουάσιγκτον και Τεχεράνη.
Οι διπλωματικές προσπάθειες ακολουθούν τις απειλές του Τραμπ για στρατιωτική δράση κατά του Ιράν κατά τη διάρκεια της αιματηρής καταστολής διαδηλώσεων τον περασμένο μήνα και την αποστολή πρόσθετων ναυτικών δυνάμεων στον Κόλπο.
Οι ΗΠΑ έχουν στείλει χιλιάδες στρατιώτες στη Μέση Ανατολή από τότε που ο Τραμπ απείλησε το Ιράν τον προηγούμενο μήνα, περιλαμβανομένου ενός αεροπλανοφόρου, άλλων πολεμικών πλοίων, μαχητικών αεροσκαφών, κατασκοπευτικών αεροπλάνων και ιπτάμενων τάνκερ ανεφοδιασμού.
Μετά τους βομβαρδισμούς της Ισλαμικής Δημοκρατίας από το Ισραήλ και τις ΗΠΑ το περασμένο καλοκαίρι, η αναζωπύρωση της έντασης έχει εντείνει τους φόβους στις χώρες της περιοχής για μια γενικευμένη σύρραξη με απρόβλεπτες συνέπειες.
Πηγές αναφέρουν ότι ο Τραμπ εξακολουθεί να εξετάζει το ενδεχόμενο πλήγματος κατά του Ιράν, ενώ οι τιμές του πετρελαίου έχουν αυξηθεί λόγω της έντασης.
Πυρηνική διαμάχη
Ο Τραμπ έχει προειδοποιήσει ότι «κακά πράγματα» είναι πιθανό να συμβούν αν δεν επιτευχθεί συμφωνία, εντείνοντας την πίεση προς την Ισλαμική Δημοκρατία σε μια αντιπαράθεση που έχει συνοδευτεί από αμοιβαίες απειλές αεροπορικών επιθέσεων.
Η ιρανική ηγεσία ανησυχεί ολοένα και περισσότερο ότι ένα αμερικανικό πλήγμα θα μπορούσε να υπονομεύσει τον έλεγχο της εξουσίας, ωθώντας έναν ήδη εξαγριωμένο πληθυσμό ξανά στους δρόμους, σύμφωνα με έξι νυν και πρώην Ιρανούς αξιωματούχους.
Ο Τραμπ, ο οποίος τελικά δεν προχώρησε σε στρατιωτική επέμβαση κατά την καταστολή των διαδηλώσεων τον προηγούμενο μήνα, έχει έκτοτε απαιτήσει πυρηνικές παραχωρήσεις από το Ιράν, στέλνοντας ναυτική δύναμη στα ανοικτά των ακτών του.
Το Ιράν προσδοκά επίσης σε μια συμφωνία που θα μπορούσε να οδηγήσει στην άρση των δυτικών κυρώσεων για το πυρηνικό του πρόγραμμα, οι οποίες έχουν πλήξει σοβαρά την οικονομία του και αποτέλεσαν βασικό παράγοντα των πρόσφατων ταραχών.
Βαλλιστικοί πύραυλοι
Ιρανικές πηγές δήλωσαν στο Reuters την περασμένη εβδομάδα ότι ο Τραμπ έθεσε τρεις όρους για την επανέναρξη των συνομιλιών: μηδενικό εμπλουτισμό ουρανίου στο Ιράν, περιορισμούς στο βαλλιστικό πυραυλικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και τερματισμό της στήριξης προς περιφερειακούς συμμάχους.
Το Ιράν έχει διαχρονικά χαρακτηρίσει και τους τρεις όρους απαράδεκτες προσβολές της κυριαρχίας του, ωστόσο δύο Ιρανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι η ηγεσία της χώρας θεωρεί το πυραυλικό πρόγραμμα –και όχι τον εμπλουτισμό ουρανίου– το μεγαλύτερο εμπόδιο.
Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι δεν θα πρέπει να υπάρχουν προαπαιτούμενα για τις συνομιλίες και ότι η Τεχεράνη είναι έτοιμη να δείξει ευελιξία στον εμπλουτισμό ουρανίου, τον οποίο υποστηρίζει ότι χρησιμοποιεί για ειρηνικούς σκοπούς. Μετά τα αμερικανικά πλήγματα του Ιουνίου, το Ιράν ανέφερε ότι οι εργασίες εμπλουτισμού έχουν σταματήσει.
Τον Ιούνιο, οι ΗΠΑ έπληξαν ιρανικούς πυρηνικούς στόχους, συμμετέχοντας στο τέλος μιας 12ήμερης ισραηλινής εκστρατείας βομβαρδισμών, ενώ το Ιράν απάντησε με πυραύλους και drones κατά του Ισραήλ.
Το Ιράν δήλωσε ότι αναπλήρωσε το απόθεμα πυραύλων του μετά τον πόλεμο με το Ισραήλ πέρυσι, προειδοποιώντας ότι θα τους χρησιμοποιήσει αν απειληθεί η ασφάλειά του.
Εντείνοντας περαιτέρω την ένταση, την Τρίτη ο αμερικανικός στρατός κατέρριψε ιρανικό drone που «πλησίασε επιθετικά» το αεροπλανοφόρο Abraham Lincoln στην Αραβική Θάλασσα, σύμφωνα με τις ΗΠΑ. Σε άλλο περιστατικό στα Στενά του Ορμούζ, η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ ανέφερε ότι οι Φρουροί της Επανάστασης προσέγγισαν με ταχύτητα δεξαμενόπλοιο υπό αμερικανική σημαία και το απείλησαν με κατάληψη.
Πηγή: Reuters
