Μετά την ολοκλήρωση σημαντικών καταγραφών στον Δήμο Αθηναίων , η MONUMENTA προχωρά σε ένα νέο, φιλόδοξο εγχείρημα: την καταγραφή των κτιρίων που ανεγέρθηκαν την περίοδο 1924–1970 στον Δήμο Φιλοθέης-Ψυχικού.
Το πρόγραμμα εντάσσεται σε μια ευρύτερη δράση της MONUMENTA που έχει ήδη υλοποιηθεί στην Κηφισιά με καταγραφή 1.100 κτιρίων, βρίσκεται σε εξέλιξη στον Πειραιά και φιλοδοξεί να επεκταθεί σε περισσότερους δήμους της Αττικής.
Η καταγραφή τους αποτελεί ένα πρώτο, ουσιαστικό βήμα για την προστασία και την κατανόηση της αρχιτεκτονικής και κοινωνικής ταυτότητας των προαστίων.
Η πρόεδρος της MONUMENTA Ειρήνη Γρατσία, περιέγραψε στον Αθήνα 984 και στον Γιώργο Αποστολίδη, πως γίνεται η καταγραφή του αρχιτεκτονικού πλούτου της περιοχής.
Η πρωτοβουλία υλοποιείται σε συνεργασία με τη δημοτική αρχή, έπειτα από πρόταση προς τον Δήμαρχο κ. Μπονάτσο, και ξεκίνησε την 1η Φεβρουαρίου από την κοινότητα Ψυχικού.
«Είμαστε εξαιρετικά χαρούμενοι για την καταγραφή των κτιρίων στον Δήμο Φιλοθέης-Ψυχικού, καθώς πρόκειται ουσιαστικά για τη φυσική συνέχεια της Αθήνας. Όταν δημιουργήθηκαν οι τρεις κοινότητες Ψυχικό, Νέο Ψυχικό και Φιλοθέη, θεωρούνταν προάστια κοντά στην πόλη, ιδανικά για εξοχική κατοικία, αλλά και σε άμεση σύνδεση με την επαγγελματική ζωή των κατοίκων», τόνισε.
«Λειτουργούμε με τον ίδιο τρόπο παντού. Γίνεται συστηματική καταγραφή και φωτογράφηση, συλλογή προφορικών μαρτυριών και αρχειακού υλικού. Το κριτήριό μας είναι αποκλειστικά χρονολογικό . Καταγράφουμε όλα τα κτίρια της περιόδου 1924–1970, ανεξαρτήτως αν είναι διατηρητέα ή αν θεωρούνται αξιόλογα. Θέλουμε να αποτυπώσουμε την πλήρη εικόνα της εξέλιξης της αρχιτεκτονικής και της ιστορίας του τόπου», εξήγησε.
Σύμφωνα με την κ. Γρατσία, στα προάστια αυτά κυριαρχεί η κατοικία, με έντονες διαφοροποιήσεις, από τον εκλεκτικισμό του Μεσοπολέμου έως το μοντέρνο κίνημα των δεκαετιών 1950–1960 και τον ύστερο μοντερνισμό.
«Σημαντικοί αρχιτέκτονες εργάστηκαν και κατοίκησαν στην περιοχή, αφήνοντας το αποτύπωμά τους. Έχουμε μπροστά μας ένα ανοιχτό μουσείο αρχιτεκτονικής. Κάθε οικοδομικό τετράγωνο αφηγείται μια διαφορετική εκδοχή της εξέλιξης της πόλης», υπογράμμισε.
Η αξία της προφορικής ιστορίας
«Καθοριστικό ρόλο στο πρόγραμμα διαδραματίζει η συλλογή προφορικών μαρτυριών. Κάθε Παρασκευή, η ομάδα της MONUMENTA συναντά κατοίκους στην πρώτη πλατεία Ψυχικού, στο Blue Bell, όπου συγκεντρώνονται αφηγήσεις, φωτογραφίες και τεκμήρια. Η προφορική ιστορία είναι πολύτιμο εργαλείο, ιδιαίτερα όταν δεν διαθέτουμε αρχειακά στοιχεία για τους αρχιτέκτονες ή την αρχική μορφή ενός κτιρίου. Βεβαίως, απαιτείται επιβεβαίωση και τεκμηρίωση. Όμως συχνά αποκαλύπτει άγνωστες πτυχές της ιστορίας. Ξεχωριστή στιγμή αποτέλεσε η συνέντευξη από την κόρη του αρχιτέκτονα Ζουμπουλίδη, δημιουργού σημαντικών κτιρίων της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος κατά τον Μεσοπόλεμο, ο οποίος σχεδίασε και την εμβληματική κατοικία του επί της Κηφισίας, με τους χαρακτηριστικούς μινωικούς κίονες».
