«Όποιος μας πρόδωσε, δεν θα μας συγχωρέσει ποτέ για την πράξη του αυτή», είχε πει ο Κολομβιανός συγγραφέας Νίκολας Γκόμεζ Νταβίλα. Είναι μια ενδιαφέρουσα σκέψη: ας φανταστούμε ένα κουκουλοφόρο της Κατοχής να μη συγχωρεί ποτέ τους αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης που κατέδωσε στους Γερμανούς, ή ένα ρουφιάνο της Χούντας να αρνείται τη συγνώμη του στους Αριστερούς που κάρφωσε στην Ασφάλεια…
Το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας αναφέρει ως πρώτη σημασία της λέξης τον προαγωγό, τον μαστροπό, και ως δεύτερη, συνεκδοχικά, αυτόν που διαβάλλει κάποιον. Ο ρουφιάνος είναι ο δολοπλόκος, ο ραδιούργος, αυτός που προδίδει τα μυστικά κάποιου, ο προδότης, ο σπιούνος, ο χαφιές. Η λέξη «ρουφιάνος» παράγεται από το ιταλικό «ruffianο», με αμφίβολη προέλευση. Ίσως από το ιταλικό «roffia», δηλαδή «βρομιά, μόλυνση». Μια άλλη εκδοχή λέει πως ο ρουφιάνος ήταν ο οπαδός του Εφέσιου αφροδισιολόγου Ρούφου.
Μία πολύ γνωστή παροιμία λέει πως πολλοί αγάπησαν την προδοσία, αλλά κανείς τον προδότη. Αν και οι υπηρεσίες του ρουφιάνου ήταν, είναι και θα παραμείνουν χρήσιμες σε κάθε καθεστώς, που θέλει να ξέρει πώς σκέφτονται και δρουν αυτοί που αμφισβητούν την έννομη τάξη, ο ρουφιάνος, ο καταδότης, ο σπιούνος, πάντα συγκεντρώνει την ηθική απαξία της κοινωνίας. Όχι μόνο από τα θύματά του, που έχουν κάθε λόγο να τον απεχθάνονται, αλλά και από αυτούς που χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες του. Η ρουφιανιά είναι κατά κάποιον τρόπο, τηρουμένων των αναλογιών, σαν τη λειτουργία της απέκκρισης: ουσιώδης, πλην αηδιαστική.
Όντως, η ρουφιανιά είναι μια λειτουργία, που μπορεί να αποβεί ουσιαστική, ακόμα και ευεργετική, και όχι μόνο σε καθεστώτα. Όμως, όταν μιλάμε για τον φορέα της πράξης, μας έρχεται στο μυαλό μια αρχαιοελληνική παροιμιακή έκφραση: «πέλεθος αρτίως κεχεσμένος», που σημαίνει «περίττωμα που μόλις αποβλήθηκε». Αυτός ο πέλεθος δεν θα μας συγχωρήσει ποτέ.