«Η Ιστορία επαναλαμβάνεται την πρώτη φορά σαν τραγωδία, και τη δεύτερη σαν φάρσα», είχε πει ο Κάρολος Μαρξ, και η σημερινή μέρα, η Πρωταπριλιά, είναι ίσως η καταλληλότερη για να εμβαθύνουμε στη σκέψη του, μιας και σήμερα οι άνθρωποι κάνουν φάρσες ο ένας στον άλλο, για να γελάσουν.

Φάρσα, σύμφωνα με το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας είναι, πρώτον, ένα κωμικό θεατρικό έργο που χαρακτηρίζεται από γρήγορη εναλλαγή απρόοπτων κωμικών παρεξηγήσεων, και δεύτερον, φάρσα είναι το να ξεγελάσει ή να φέρει σκόπιμα σε αμηχανία κανείς κάποιον, με σκοπό να προκαλέσει με παιγνιώδη διάθεση το γέλιο των άλλων. Η ιταλική λέξη «farsa» προέρχεται από το γαλλικό «farce» , με αρχική σημασία το κωμικό επεισόδιο που παρεμβαλόταν ως ιντερμέδιο στα θρησκευτικά δράματα, με απώτερη προέλευση το λατινικό «farciο», που σημαίνει «πληρώ, γεμίζω». Αυτή η φάρσα ήταν γεμάτη από αστεϊσμούς και χλευαστικά στοιχεία.

Μία επική πρωταπριλιάτικη φάρσα ήταν το ρεπορτάζ που μετέδωσε το 1957 το BBC, στο οποίο έδειχνε Ελβετούς ανεβασμένους σε σκάλες να μαζεύουν σπαγγέτι από τα μακαρονόδεντρα, την εποχή της συγκομιδής των μακαρονιών. Μη γελάτε, το σοβαρό βρετανικό κανάλι κατακλύστηκε από τηλεφωνήματα ακροατών που ζητούσαν να μάθουν πώς θα μπορούσαν να προμηθευτούν αυτά τα συγκεκριμένα σπαγγέτι.

Οπότε, είναι ευνόητο πως εάν δεν μπούμε στον κόπο να μάθουμε από την Ιστορία, είμαστε καταδικασμένοι να την ξαναζήσουμε. Την πρώτη φορά σαν τραγωδία, και τη δεύτερη σαν φάρσα, η οποία, μάλλον δεν θα είναι και τόσο ξεκαρδιστική, όπως εκείνη του BBC με τα μακαρονόδεντρα. Εάν δεν διδαχτούμε από τα λάθη των παλαιοτέρων, και συνεχίσουμε να δίνουμε πίστη, γην και ύδωρ στους απατεώνες που σιτίζονται από τους φόβους και τις ελπίδες μας, τότε θα ανέβουμε στα δέντρα, όντως, αλλά για να κατοικήσουμε εκεί, ντυμένοι με προβιές, τρώγοντας βελανίδια και κοιτώντας τα ερείπια του πολιτισμού. Αυτή κι αν θα’ ταν φάρσα, έ;

Παύλος Μεθενίτης