Του Χρήστου Καπούτση
Η Ελλάδα μπαίνει στο γεωστρατηγικό προσκήνιο από τον Περσικό Κόλπο έως την Ευρώπη. Ο Ντόναλντ Τραμπ δίνει τελεσίγραφο στην Ε.Ε. για τη στρατηγική ανοίγματος των Στενά του Ορμούζ, ενώ ο ΥΕΘΑ Νίκος Δένδιας, υπόσχεται να στείλει άμεσα πυρομαχικά στις εμπόλεμες χώρες του Κόλπου. Η Ελληνική Κυβέρνηση, επενδύει σε ασφάλεια και ενεργειακή σταθερότητα, αλλά ταυτόχρονα δοκιμάζεται η συνοχή της Ευρωατλαντικής Συμμαχίας. Το μήνυμα είναι σαφές: η γεωπολιτική δεν αφήνει πλέον περιθώρια για ουδέτερες στάσεις. Και στην παρούσα γεωστρατηγική συγκυρία, κάθε επιλογή, έχει υψηλό εθνικό ρίσκο.
«Αν οι Ευρωπαίοι δεν συμβάλουν στο άνοιγμα των Στενών του Χορμούζ, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα επανεξετάσουν τη στήριξη προς την Ουκρανία». Η δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ δεν είναι διπλωματία. Είναι τελεσίγραφο και συνάμα ομολογία μιας βαθιάς μετατόπισης ισχύος. Τα Στενά του Ορμούζ μετατρέπονται στο νέο παγκόσμιο επίκεντρο. Από εκεί διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας ροής πετρελαίου, όποιος τα ελέγχει, επηρεάζει όχι μόνο τις τιμές ενέργειας, αλλά τη συνολική σταθερότητα του διεθνούς συστήματος. Η Ουάσιγκτον επιχειρεί μια στρατηγική αναδιάταξη: από τον πόλεμο φθοράς στην Ουκρανία προς μια ενεργειακή και ναυτική αντιπαράθεση στον Περσικό. Το μήνυμα προς την Ευρώπη είναι ωμό: η ασφάλεια δεν είναι πλέον δωρεάν. Ή θα συμμετάσχετε ενεργά , ή θα επωμιστείτε το κόστος των συνεπειών. Την ίδια στιγμή, το Ιράν κλιμακώνει. Σύμφωνα με την The Times of Israel και τον ισραηλινό στρατό, το Ιράν εξαπέλυσε τη μεγαλύτερη πυραυλική επίθεση κατά του Ισραήλ από τα τέλη Φεβρουαρίου, λίγο πριν το Εβραϊκό Πάσχα. Παράλληλα, η ιρανική ηγεσία απορρίπτει τα περί εκεχειρίας του Αμερικανού Προέδρου και στρέφεται προς τη Ρωσία για διαμεσολάβηση, ενισχύοντας τη γεωπολιτική της θέση. Η απειλή για «κλείσιμο» του Ορμούζ δεν είναι ρητορική υπερβολή του Ιράν. Είναι εργαλείο στρατηγικού στραγγαλισμού, ικανό να προκαλέσει ενεργειακό σοκ, αλυσιδωτές ανατιμήσεις και ενδεχομένως ναυτική σύγκρουση μεγάλης κλίμακας.
Το αποτέλεσμα; Ένα διπλό ρήγμα:
Πρώτον, στη συνοχή της ΝΑΤΟ, καθώς οι σύμμαχοι καλούνται να πολεμήσουν εκτός του παραδοσιακού πλαισίου.
Δεύτερον, στην ίδια τη γεωγραφία της κρίσης, που εκτείνεται πλέον από τη Μαύρη Θάλασσα έως τον Περσικό Κόλπο.
Η περιοδεία του ΥΕΘΑ Ν. Δένδια σε εμπόλεμες Αραβικές χώρες.
Η Ελλάδα δεν είναι πλέον περιφερειακός παρατηρητής, αλλά ενεργός κρίκος στην αλυσίδα ασφάλειας από την Ανατολική Μεσόγειο έως τον Κόλπο. Η περιοδεία του Υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια σε Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Σαουδική Αραβία και Κατάρ επιβεβαιώνει τη στρατηγική σύγκλιση. Ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας μετέβη στο Ριάντ για συνάντηση με τον Υπουργό Άμυνας της Σαουδική Αραβία, Πρίγκηπα Χαλίντ μπιν Σαλμάν, όπου συζήτησαν την ασφάλεια στην περιοχή και τη στρατηγική συνεργασία Ελλάδας–Σαουδικής Αραβίας. Ο Πρίγκηπας Χαλίντ εξέφρασε θερμές ευχαριστίες για την παρουσία της Ελληνικής Δύναμης Σαουδικής Αραβίας (ΕΛΔΥΣΑ). Η ΕΛΔΥΣΑ συμβάλλει ενεργά στην αναχαίτιση ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων, ενεργοποιώντας την ελληνική συστοιχία ΠΑΤΡΙΟΤ. Ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας επισκέφθηκε τις εγκαταστάσεις της ΕΛΔΥΣΑ στη Γιανμπού, όπου συναντήθηκε με τα στελέχη και συνεχάρη την αποστολή τους. Τόνισε ότι η παρουσία τους αξιολογείται εξαιρετικά από τις σαουδαραβικές αρχές και επεσήμανε την πρόσφατη επιτυχία της δύναμης στην αναχαίτιση ιρανικών πυραύλων, υπογραμμίζοντας τη στρατηγική σημασία της ελληνικής συνεισφοράς στην περιοχή. «Ο κόσμος αλλάζει», σημείωσε, «η ειρήνη υποχωρεί και επικρατεί η ισχύς», τονίζοντας την αξία της εμπειρίας τους για την εθνική άμυνα και την εξωτερική πολιτική.
Η Ελληνική Κυβέρνηση, επενδύει σε αμυντικές συνέργειες και ενεργειακή σταθερότητα, αναβαθμίζοντας τον ρόλο της αλλά ταυτόχρονα εκτίθεται σε ένα ευρύτερο, υψηλού ρίσκου, γεωπολιτικό πεδίο. Και το μήνυμα της περιοδείας του ΥΕΘΑ Νίκου Δένδια είναι πλέον απολύτως διαυγές: Σε μια συγκυρία όπου η ένταση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτείων, Ισραήλ και Ιράν κλιμακώνεται επικίνδυνα, η Ελλάδα εδραιώνει στρατηγικά ερείσματα στον πυρήνα της Αραβικής Χερσονήσου, με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Σαουδική Αραβία, όπου διαθέτει ήδη ισχυρές στρατιωτικές συμφωνίες και μάλιστα με ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής, που αποτελεί και τον πιο σκληρό όρο μιας διακρατικής αμυντικής συμφωνίας. Η ελληνική παρουσία στην Αραβική Χερσόνησο δεν είναι συμβολική, αλλά ουσιαστική. Εντάσσεται σε ένα ευρύτερο γεωστρατηγικό και γεωενεργειακό τόξο. Ένα τόξο που συνδέει τα ενεργειακά αποθέματα της Αραβικής Χερσονήσου με τις θαλάσσιες και υποδομικές πύλες της Ευρώπης , με την Ελλάδα να επιδιώκει ρόλο αξιόπιστου διαμετακομιστικού κόμβου. Αυτό σημαίνει ότι η αεράμυνα δεν είναι απλώς στρατιωτική υπόθεση. Είναι ενεργειακή ασφάλεια. Είναι θαλάσσιες γραμμές επικοινωνίας. Είναι προστασία κρίσιμων υποδομών. Η Ελλάδα, εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλέγμα αεράμυνας και αντιβαλλιστικής προστασίας, που εκτείνεται από τον Περσικό Κόλπο, τη Μέση Ανατολή έως την Ανατολική Μεσόγειο, όπου η αεροναυτική βάση της Σούδας έχει κομβικό ρόλο. Η Ελλάδα μετασχηματίζεται , από γεωγραφικό σύνορο της Ευρώπης, σε επιχειρησιακό πυλώνα ασφάλειας και ενέργειας, από τον Περσικό Κόλπο έως την Ανατολική Μεσόγειο. Και μέσα σε αυτό το ρευστό, ασταθές, πολεμικό και εξαιρετικά επικίνδυνο περιβάλλον, η Ελλάδα επιλέγει να μην είναι ουδέτερος παρατηρητής. Άλλωστε , δεν το επιτρέπουν και οι δεσμευτικές στρατιωτικές συμφωνίες που έχει συνάψει με ΗΠΑ, ΙΣΡΑΗΛ, ΗΑΕ και Σαουδική Αραβία. Με την επιχειρησιακή αξιοποίηση της Βάση της Σούδας και με τη συμμετοχή της Ελλάδας σε αποστολές αντιαεροπορικής και αντιβαλλιστικής άμυνας, εντάσσεται de facto , στην αρχιτεκτονική ασφάλειας που συγκροτούν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ έναντι της ιρανικής απειλής. Ταυτόχρονα, ενισχύει με τεχνογνωσία, στρατιωτικά μέσα και αντιαεροπορικά πυρομαχικά, κρίσιμους περιφερειακούς εταίρους, όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία, με τους οποίους έχει συνάψει δεσμευτικές αμυντικές συμφωνίες.
Κοντολογίς και συνοψίζοντας, το ερώτημα δεν είναι αν κλιμακώνεται η κρίση. Κλιμακώνεται… Από τις ακτές της Μαύρης Θάλασσας, τη Μεσόγειο και μέχρι τον Περσικό Κόλπο. Ούτε φυσικά, αν η Ελλάδα συμμετέχει, έμμεσα και στους δύο πολέμους, στην Ουκρανία και στην Μέση Ανατολή. Συμμετέχει και επωμίζεται και το ανάλογο εθνικό ρίσκο. Το ερώτημα είναι: ποιος και πού και πως, θα βάλει το όριο, στο μακελειό που εξελίσσεται και στην Μέση Ανατολή και στην Ουκρανία. Ποιος και με ποιο κόστος, θα αποτρέψει, η κρίση να μετατραπεί σε ανεξέλεγκτη πολεμική σύρραξη και παγκόσμιο ενεργειακό ΣΟΚ.
