Η λέξη «πτυχίο», που παράγεται από την «πτυχή», την αναδίπλωση σε μια επιφάνεια, έχει παρόμοια σημασιολογική εξέλιξη με το συνώνυμο «δίπλωμα», που σημαίνει το τσάκισμα στα δύο ή στα τέσσερα, κλπ. ώστε η αρχική επιφάνεια να γίνεται κάθε φορά διπλή, όπως το δίπλωμα του σεντονιού, ή των ρούχων. Βέβαια, «δίπλωμα» λέμε και το έγγραφο με το οποίο ένα εκπαιδευτικό ίδρυμα ή δημόσιος οργανισμός πιστοποιεί την επιτυχή ολοκλήρωση κύκλου σπουδών.

Το «δίπλωμα» παράγεται από το επίθετο «διπλούς». Από τη μεταγενέστερη σημασία του διπλωμένου εγγράφου, η λέξη δήλωσε αργότερα και το πιστοποιητικό ορισμένης ικανότητας, οδήγησης για παράδειγμα, ή το πτυχίο. Με αυτή τη σημασία, η λέξη πέρασε και σε ξένες γλώσσες: diploma στα αγγλικά, diplome γαλλικά. Ίδια ρίζα έχει και ο «διπλωμάτης», ο επίσημος αντιπρόσωπος μιας κυβέρνησης σε ξένη χώρα, επειδή οι διπλωμάτες επέδιδαν τα διαπιστευτήριά τους σε διπλωμένα έγγραφα.

Ένα πτυχίο, ένα δίπλωμα, πιστοποιεί μόνο τις γνώσεις του κατόχου του, κι όχι την τιμιότητα ή την ενσυναίσθησή του. Οπωσδήποτε η δημόσια διοίκηση πρέπει να είναι στελεχωμένη, αν όχι με καλλιεργημένους ανθρώπους, τουλάχιστον με μορφωμένους, και αναντίρρητα η πλαστογράφηση τίτλων σπουδών, εκτός από απάτη, είναι μια κατάφωρη αδικία προς αυτούς που έχουν μοχθήσει για να κερδίσουν με το σπαθί τους ένα γνήσιο τίτλο.

Γιατί το πτυχίο, το δίπλωμα, είναι κάτι πολύτιμο, είναι συμπυκνωμένος χρόνος, κόπος και χρήμα, κι όχι μόνο γιατί σού ανοίγει τις πύλες της επαγγελματικής σταδιοδρομίας. Το δίπλωμα θα κοσμήσει τον τοίχο της ματαιοδοξίας, καθώς είναι, στο λαϊκό φαντασιακό, το καύχημα των φτωχών και αμόρφωτων γονιών που ζορίστηκαν να στείλουν το παιδί τους στο Πανεπιστήμιο για να έχει μια τύχη καλύτερη από τη δική τους.

Τώρα, για τα μουσαντέ διπλώματα, τα πέτσινα πτυχία, που πωλεί έναντι λογικού αντιτίμου το Southern Barboutsala University, δεν λέω τίποτε – δεν είμαι αρκετά διπλωμάτης, και θα μου ξεφύγει καμιά βαριά κουβέντα.

Παύλος Μεθενίτης