Ο “Αθήνα 9.84” τίμησε την Πρωτομαγιά, τις εργατικές κινητοποιήσεις και τους λαϊκούς αγωνιστές που έδωσαν τη ζωή τους για την ελευθερία και τα εργασιακά δικαιώματα από το ιστορικό τοπόσημο του “Θυσιαστηρίου της Λευτεριάς” στην Καισαριανή.
Το δημοτικό ραδιόφωνο της πόλης, με την καθοριστική συμβολή του δήμου Καισαριανής, έστησε” ένα ανοιχτό στούντιο στο Σκοπευτήριο, απ όπου εξέπεμψε ένα 4ωρο αφιερωματικό πρόγραμμα σε μια προσπάθεια να συμβάλλει στη διατήρηση της συλλογικής κοινωνικής μνήμης, ανασηματοδοτώντας και τη παλλαϊκή συγκίνηση που προκάλεσαν οι φωτογραφίες-ντοκουμέντα των “200 κομμουνιστών της Καισαριανής”.
Από τις 10 το πρωί έως τις 2 μετά το μεσημέρι της Πρωτομαγιάς, η “Αφύλαχτη Διάβαση” του Θωμά Σίδερη και οι “Ντάμες Σπαθί”, η Ελεωνόρα Ορφανίδου και η Ελευθερία Κουμάντου, ένωσαν τις δυνάμεις τους σε μία ξεχωριστή ραδιοφωνική παραγωγή, με αφορμή και τις νέες προκλήσεις που διαμορφώνονται στους εργασιακούς χώρους.
Για το νόημα της ιστορικής μνήμης και τη σημασία της Εργατικής Πρωτομαγιάς μίλησαν αρχηγοί πολιτικών κομμάτων όπως ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Νίκος Ανδρουλάκης και η Πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας, Ζωή Κωνσταντοπούλου καθώς και πανεπιστημιακοί και εκπρόσωποι συνδικαλιστικών οργανώσεων.
Νίκος Ανδρουλάκης, Πρόεδρος ΠΑΣΟΚ
«Ο αγώνας απέναντι στο φασισμό, στο ναζισμό, στις ιδέες του μίσους, του διχασμού, της απαξίωσης της ανθρώπινης φύσης και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, είναι καθημερινός. Ο ναζισμός ηττήθηκε, αλλά ο νεοναζισμός ζει. Υπάρχει σε κάθε χώρα της Ευρώπης και στην Αμερική προσπαθώντας να εκμεταλλευτεί κοινωνικά αδιέξοδα, ανισότητες και συγκυριακές διεθνείς εξελίξεις για να επανεμφανιστεί με διάφορα πρόσωπα(…) Για αυτό η μεγάλη δημοκρατική πλειοψηφία πρέπει να περιφρουρεί τις ιδέες, τις αξίες μας και έχει χρέος να το κάνει».
Ο Νίκος Ανδρουλάκης τόνισε το ιδιαίτερο δέος που αισθάνεται από φοιτητής σε κάθε επίσκεψή του στο Σκοπευτήριο. Εκεί όπου θυσιάστηκαν διακόσιοι κομμουνιστές ανάμεσά τους και ο συνδικαλιστής Ναπολέων Σουκατζίδης, με καταγωγή από το Αρκαλοχώρι Ηρακλείου, γενέθλιο τόπο και του ίδιου, όπως δήλωσε στον Θωμά Σίδερη.
«Ο κρητικός λαός δεν έχει δώσει μόνο αυτό τον εμβληματικό αγώνα για την ελευθερία, τη Δημοκρατία, την εθνική ολοκλήρωση, αλλά και πολλούς άλλους, με βαρύ φόρο αίματος. Οι Κρητικοί έχουν την αντίσταση στο dna τους. Την άνοιξη του 1941 πολλοί πολέμησαν στο ελληνοαλβανικό μέτωπο, ανάμεσά τους οι παππούδες μου και μετά επέστρεψαν για να παλέψουν και στον τόπο τους. Υπήρξαν συγκροτημένες αντιστασιακές ομάδες που χτύπησαν καίρια τους Ναζί, όπως η απαγωγή του στρατηγού Κράιπε, ενώ υπήρξαν σκληρά αντίποινα από τους Γερμανούς.
Κάθε χρόνο που έρχομαι στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής νιώθω, από φοιτητής ακόμα, ένα ιδιαίτερο δέος. Γιατί ο άνθρωπος που του είπαν “βγες” κι έμεινε μέσα, ήταν χωριανός μας. Ο Ναπολέων Σουκατζίδης ενέπνευσε τον παππού μου. Αυτές οι φωτογραφίες από τους εκτελεσθέντες την Πρωτομαγιά του 1944 αποτύπωσαν μια μοναδική στιγμή. Όταν τα πρόσωπα των ηρώων κοιτούν χωρίς φόβο, με περήφανο βλέμμα τον κατακτητή κι αυτό δημιουργεί ευθύνη στις επόμενες γενιές.
Όλοι οι Έλληνες δεν πρέπει να μπαίνουν στα φτηνά παιχνίδια του σύγχρονου διχασμού και της μετεμφυλιακής ρητορείας.
Έγινε εθνική συμφιλίωση για να ενωθούμε μπροστά στα μεγάλα διακυβεύματα. Όταν κάποιος θυσιάζεται απέναντι στον κατακτητή είναι Έλληνας πατριώτης όποια κι αν είναι η πολιτική του ταυτότητα.
Εμείς, η μεγάλη δημοκρατική πλειοψηφία πρέπει να περιφρουρούμε την ιστορία μας, τις αρχές και τις αξίες του ελληνικού λαού».
Αναφερόμενος στην πρόταση του ΠΑΣΟΚ για την τετραήμερη εργασία, ο κ Ανδρουλάκης σημείωσε πως «δεν συμβαίνει μόνο σε κάποια λίγα κράτη. Επειδή αλλάζει η φύση της εργασίας, υπάρχουν στην Ευρώπη πρωτοβουλίες για εργασία 32- 35 ωρών την εβδομάδα, αλλά προφανώς αυτό δεν αφορά όσους δουλεύουν σε εργοτάξια».
Τόνισε πως δεν καταλαβαίνει τη στάση της κυβέρνησης που μιλά για επιβάρυνση των επιχειρήσεων, ενώ επανέλαβε τη θέση του ΠΑΣΟΚ υπογραμμίζοντας: «Εμείς λέμε ότι αφού υπάρχουν πιλοτικά προγράμματα 4ημερης εργασίας στην Ευρώπη, ας τα ξεκινήσουμε και στην Ελλάδα».
Ο Νίκος Ανδρουλάκης δεν παρέλειψε να αναφερθεί στις δυσκολίες της νεότερης γενιάς και έκανε ειδική μνεία «στα εργασιακά δικαιώματα των νέων που είναι μακριά από αυτά των νέων της υπόλοιπης Ευρώπης» όπως είπε.
Ζωή Κωνσταντοπούλου, Πρόεδρος Πλεύσης Ελευθερίας
«Επέλεξα να καταθέσω το στεφάνι της Πλεύσης Ελευθερίας στη μνήμη των ηρώων μας μαζί με έναν μικρό μου φίλο τον Ορφέα, γιατί το πιο σημαντικό είναι να διατηρούμε ζωντανή τη μνήμη για την οποία πρέπει να είμαστε περήφανοι κι εμείς και τα παιδιά κι έχουμε την υποχρέωση να τη μεταλαμπαδεύσουμε στις επόμενες γενιές.
Γιατί τώρα που κάποιοι λένε να προσαρμοστούμε και να μην πολυαντιδρούμε, αν το ακολουθούσαν αυτό οι πρόγονοί μας, σήμερα θα ήμασταν μια ταπεινωμένη κοινωνία βυθισμένη στη ντροπή.
Εμείς, συνδεόμαστε με την αντίσταση και την αλληλεγγύη που είναι φωτεινές αξίες, ζωτικής σημασίας.
Ιδιαίτερα την ώρα που λαοί καταπιέζονται και διαπράττονται νέες εγκληματικές πράξεις και γενοκτονίες στον κόσμο.
Σε στιγμές, όπως αυτές που αποτυπώνονται στα φωτογραφικά ντοκουμέντα από τους 200 της Καισαριανής, οι άνθρωποι εσωτερικά κάνουν επιλογές ζωής, ψυχής και συνείδησης.
Μέσα από τη ματιά των εγκληματιών ναζί, είδαμε ότι αυτοί οι αγωνιστές δεν ήταν πανικόβλητοι ή θλιμμένοι, αλλά αποφασισμένοι να υπερασπιστούν ένα ιδανικό πιο ιερό ακόμα και από την ίδια τους τη ζωή.
Έχουμε πρόβλημα έλλειψης καταγραφής της ιστορίας και παραποίησής της από κάποιους που προσπαθούν να φτιασιδώσουν τη μελανή πλευρά της προδοσίας.
Πρέπει να δούμε κατάματα την ιστορία, οι μαρτυρικοί δήμοι και πόλεις έχουν παρακαταθήκη κι αποστολή να το κάνουν. Η Αθήνα είναι μαρτυρική πόλη γι αυτό πρέπει να στηρίξουμε και τη διεκδίκηση των γερμανικών οφειλών. Την αποζημίωση της πατρίδας μας για τα εγκλήματα που υπέστη».
*Ηλίας Σταμέλος, Δήμαρχος Καισαριανής
«Ευχαριστούμε τον Αθήνα 9,84 για το αφιέρωμα στην Πρωτομαγιά και την παρουσία του στην Καισαριανή ανήμερα Πρωτομαγιάς. Είναι μια σημαντική προσπάθεια και συμβάλλει να τιμηθεί η ιστορική μνήμη» είπε ο κ Σταμέλος στις Ελεωνόρα Ορφανίδου και Ελευθερία Κουμάντου.
«Συγκλόνισαν τα φωτογραφικά ντοκουμέντα των 200 παλληκαριών και έχουν περιγράψει με ακρίβεια την πραγματικότητα. Πήγαιναν με ψηλά το κεφάλι, τραγουδώντας μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα δείχνοντας ότι ήξεραν που πάνε και γιατί πάλευαν. Οι άνθρωποι ήταν πολιτικοί κρατούμενοι, στελέχη του συνδικαλιστικού αγώνα και του Κομμουνιστικού Κινήματος που παραδόθηκαν σιδηροδέσμιοι στους Γερμανούς.
Σήμερα θα ζητούσαν να συνεχίσουμε τον αγώνα όχι για να τους μνημονεύουμε, αλλά διότι πίστευαν ότι ο αγώνας τους ήταν για να ξημερώσουν καλύτερες μέρες.
Έχει αυξηθεί η προσέλευση του κόσμου μετά την δημοσιοποίηση των φωτογραφικών ντοκουμέντων. Έρχονται σχολεία, οικογένειες με παιδιά κι αυτό είναι σημαντικό. Μέχρι το τέλος Μαΐου έχουμε δωρεάν ομαδικές ξεναγήσεις .
Έρχονται απόγονοι των 200 και μας δίνουν νέο υλικό κι έμπνευση στη σημερινή δύσκολη εποχή.
Ως δημοτική αρχή τιμούμε την επέτειο και προσπαθούμε να αναβαθμίσουμε το χώρο που είναι μνημειακός, αλλά ταυτόχρονα κι ένα πάρκο ανοιχτό στη νεολαία. Το Μουσείο μας συμβάλει στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης. Το Σκοπευτήριο είναι παγκόσμιο σύμβολο και αποκαλείται “μικρό Στάλινγκραντ”».
΄Ελενα Μαντζαβίνου, Πρόεδρος του Αθήνα 9,84
«Στο Σκοπευτήριο Καισαριανής υπάρχει μια βιωμένη μνήμη. Και εμείς βρισκόμαστε εδώ για να την τιμήσουμε σε ένα τόπο θυσίας.
Ήρθαμε να αποτίσουμε φόρο τιμής και μνήμης σε αυτούς τους 200 κομμουνιστές αγωνιστές, που τους είδαμε μέσα από συγκλονιστικά φωτογραφικά ντοκουμέντα να πηγαίνουν περήφανοι στην εκτέλεση από τους ναζί, εκείνη την Πρωτομαγιά του 1944.
Ακολουθήσαμε τα βήματά τους σε ένα μικρό χωμάτινο δρομάκι ανάμεσα σε δύο τοίχους που ήταν ο τελευταίος τους δρόμος. Διαβάσαμε τα ονόματά τους στο μνημείο του Δήμου και λέμε πως παραμένει ζωντανό το αίτημα για δικαιοσύνη, δημοκρατία και ειρήνη.
*Βασιλική Λάζου, ιστορικός διδάσκουσα Πολιτική Ιστορία στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών ΑΠΘ
«Μεγάλο θέμα η ταξική συνείδηση των προσφύγων. Το βλέπουμε και στο μεσοπόλεμο αλλά και από το πως χτυπούν οι ναζί τις προσφυγικές γειτονιές, όπως η Καισαριανή, μέσα από τα μπλόκα στο διάστημα 1943-44. Η κατάστασή τους χαρακτηρίζεται από ανεργία, ανέχεια και κακές συνθήκες διαβίωσης.
Η αποκατάσταση των προσφύγων αρχίζει από το 1924 αλλά εξελίσσεται με αργούς ρυθμούς. Μέχρι να αποκτήσουν στέγη περνά χρόνος και καθυστερεί η αστική συγκρότηση των περιοχών όπου εγκαταστάθηκαν .
Ως αποτέλεσμα ήρθε η διαμόρφωση ενός διεκδικητικού κλίματος ανάμεσά τους και η ένταξή τους σε συνδικαλιστικές οργανώσεις, στο εργατικό κίνημα και στο Κομμουνιστικό Κόμμα...Στη δικτατορία Μεταξά (1936-1941) και μετέπειτα η πολιτική διαφωνία ταυτιζόταν με την αντεθνική δράση. Πολιτικά κόμματα και συνδικαλισμός καταργήθηκαν, επιβλήθηκε σκληρή λογοκρισία, γινόντουσαν συλλήψεις, φυλακίσεις και διοικητικές εκτοπίσεις».
*Βαγγέλης Καραμανωλάκης, Καθηγητής Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας ΕΚΠΑ
«Οι μαρτυρίες και οι φωτογραφίες έχουν βαθύ συγκινησιακό φορτίο και βοηθούν, ως τεκμήρια, να σχηματιστεί πληρέστερα η εικόνα για την εποχή και τα γεγονότα που τη συνθέτουν.
Το Σκοπευτήριο αποκτά μια άλλη δυναμική μέσα από τα ντοκουμέντα των 200 της Καισαριανής. Οι φωτογραφίες τους έχουν την έννοια του υψηλού, του ωραίου και βοηθούν τους νέους να κατανοήσουν όσα συνέβησαν.. Οι τόποι μνήμης συνομιλούν με το παρελθόν και το παρόν γιατί το ανασηματοδοτούν».
Στο ανοικτό στούντιο της Καισαριανής ήταν ο ιστορικός Ιάσων Χανδρινός, η συμβολή του οποίου υπήρξε καθοριστική στην ανακάλυψη, ανάλυση και τεκμηρίωση των φωτογραφιών της “Συλλογής Χόιερ”, ο Γιάννης Κουζής, καθηγητής Εργασιακών Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, ο Γιώργος Στεφανάκης, πρόεδρος του ΕΚΑ και πρόεδρος επίσης του Συνδικάτου Επισιτισμού – Τουρισμού Ν. Αττικής, ο Αχιλλέας Ζορμπάς, μέλος του γενικού συμβουλίου της ΑΔΕΔΥ και ο Ανδρέας Στοϊμενίδης, πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Υγεία και την Ασφάλεια στην Εργασία και γραμματέας υγείας και ασφάλειας στην εργασία, της ΓΣΕΕ, Κώστας Γενιδούνιας πρόεδρος Πανελλήνιας Ένωσης Προσωπικού Έλξης, Πάνος Παπανικολάου γραμματέας ΟΕΝΓΕ και Χρήστος Γκογκόνης μέλος του ΔΣ του Σωματείου Εργαζομένων του e – food Aττικής.
Μίλησαν ακόμη ο ομότιμος καθηγητής Ιστορίας στο Παν/μιο Αθηνών, Αντώνης Λιάκος και ο συγγραφέας Θωμάς Κοροβίνης διάβασε το αδημοσίευτο κείμενό του “Οι Μάηδες”
Κατά τη διάρκεια του δίωρου οι Ντάμες Σπαθί χάρισαν σε επισκέπτες βιβλία που σχετίζονται με τα ιστορικά γεγονότα, τους κοινωνικούς και εργατικούς αγώνες αλλά και τη σημερινή πολιτική και κοινωνική κατάσταση στην Ελλάδα και τον κόσμο. Αναμεσά τους και ο “Επιτάφιος” του Γιάννη Ρίτσου. Τα βιβλία ήταν προσφορά των εκδοτικών οίκων ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ, ΑΝΤΙΠΟΔΕΣ, ΚΕΔΡΟΣ, ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ και ΤΟΠΟΣ.
