Στο 3ο Διεθνές Συνέδριο Θαλάσσιας Ασφάλειας, στο Ίδρυμα Ευγενίδου, ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας δεν περιορίστηκε σε μια τυπική τοποθέτηση αρχών. Ανέπτυξε, με σαφήνεια και αιχμή, τη διπλή στρατηγική της Ελλάδας απέναντι στην τουρκική αναθεωρητική ρητορική: από τη μία, την αδιαπραγμάτευτη προσήλωση στο διεθνές δίκαιο της θάλασσας, από την άλλη, τη συγκρότηση μιας νέας, ποιοτικά αναβαθμισμένης ναυτικής ισχύος. Σε μια εποχή γεωπολιτικής και τεχνολογικής αναταραχής, το μήνυμα ήταν καθαρό: το Αιγαίο δεν προστατεύεται μόνο με νομικά επιχειρήματα, αλλά με ένα συνεκτικό δόγμα αποτροπής που συνδυάζει ισχύ πυρός, δικτυοκεντρικές δυνατότητες και στρατηγική ευελιξία.
Συνοψίζοντας τα όσα είπε ο ΥΕΘΑ Ν. Δένδιας, επισημαίνουμε: Η τουρκική επιχειρηματολογία στο Αιγαίο δεν είναι απλώς μια εναλλακτική νομική ανάγνωση, είναι μια συνειδητή αναθεωρητική κατασκευή. Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι τα νησιά, ανεξαρτήτως μεγέθους, ακόμη και η Κρήτη, δεν διαθέτουν πλήρη δικαιώματα υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, προβάλλοντας τον ισχυρισμό ότι ανήκουν στην «ασιατική υφαλοκρηπίδα». Πρόκειται για θέση που αντιβαίνει ευθέως στις θεμελιώδεις αρχές του United Nations Convention on the Law of the Sea, το οποίο αναγνωρίζει ρητά ότι τα νησιά διαθέτουν θαλάσσιες ζώνες, όπως και οι ηπειρωτικές ακτές. Η Ελλάδα, συνεπώς, δεν αντιμετωπίζει μια «διαφορά ερμηνείας», αλλά μια συστηματική αμφισβήτηση του διεθνούς δικαίου. Γι’ αυτό και η προσήλωσή της στην UNCLOS δεν είναι ρητορική επιλογή, αλλά στρατηγική αναγκαιότητα. Ακόμη και κράτη που δεν έχουν επικυρώσει τη Σύμβαση, όπως οι ΗΠΑ, αναγνωρίζουν στην πράξη τις βασικές της αρχές ως εθιμικό δίκαιο. Αυτό υπογραμμίζει ότι το νομικό οπλοστάσιο της Ελλάδας είναι ισχυρό , υπό την προϋπόθεση ότι συνοδεύεται από αντίστοιχη ισχύ αποτροπής. Και εδώ εισέρχεται η δεύτερη, κρίσιμη διάσταση: η στρατιωτική. Η Ελλάδα δεν περιορίζεται πλέον σε μια παθητική άμυνα. Με την εισαγωγή των φρεγατών τύπου FDI HN (Belh@rra), όπως ο «Κίμων», το Πολεμικό Ναυτικό μεταβαίνει σε ένα δόγμα ενεργητικής αποτροπής. Δεν πρόκειται απλώς για ανανέωση στόλου, αλλά για ποιοτική μεταβολή ισχύος. Οι νέες αυτές μονάδες, ιδιαίτερα στην αναβαθμισμένη διαμόρφωση «Standard 2+++», αποκτούν δυνατότητες που υπερβαίνουν την παραδοσιακή φρεγάτα:
– Φέρουν πολλαπλάσια ισχύ πυρός, με δυνατότητα εκτόξευσης στρατηγικών πυραύλων.
– Ενσωματώνουν προηγμένα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας περιοχής.
– Λειτουργούν ως κόμβοι δικτυοκεντρικού πολέμου, συνδέοντας αισθητήρες, drones και άλλα μέσα σε ενιαίο επιχειρησιακό πλέγμα.
Παράλληλα, η προμήθεια φρεγατών κλάσης FREMM Bergamini ενισχύει την ικανότητα επιχειρήσεων σε ανοιχτή θάλασσα, προσδίδοντας βάθος και διάρκεια στην ελληνική ναυτική ισχύ.
Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, αφορά το Αιγαίο. Η απάντηση δεν είναι μονοδιάστατη. Η προστασία του δεν θα βασιστεί αποκλειστικά σε μεγάλες μονάδες επιφανείας, αλλά σε ένα πολυεπίπεδο σύστημα: πυραυλικά συστήματα, μη επανδρωμένα σκάφη επιφανείας και υποθαλάσσια, καθώς και ευέλικτες μικρότερες πλατφόρμες. Έτσι, επιτυγχάνεται κάτι ουσιώδες: χαμηλότερο κόστος επιτήρησης και άμυνας, αλλά ταυτόχρονα υψηλότερη επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα. Συμπερασματικά, η Ελλάδα απαντά στην τουρκική αναθεωρητική ρητορική με έναν διττό τρόπο: αφενός, με τη σταθερή επίκληση και διεθνοποίηση του δικαίου της θάλασσας, αφετέρου, με τη δημιουργία μιας αξιόπιστης αποτρεπτικής, και εν δυνάμει επιθετικής, ισχύος. Διότι στο σύγχρονο γεωστρατηγικό περιβάλλον, το διεθνές δίκαιο χωρίς ισχύ κινδυνεύει να καταστεί ευχολόγιο. Και η ισχύς χωρίς νομική θεμελίωση, απλώς επιβεβαιώνει τον αναθεωρητισμό. Η ελληνική στρατηγική επιχειρεί και οφείλει, να ισορροπήσει ακριβώς ανάμεσα σε αυτά τα δύο.
Ολοκληρώνοντας την ομιλία του ο Νίκος Δένδιας, είπε: «Γι’ αυτό, στο πλαίσιο της Ατζέντας 2030, την οποία υποστηρίζω από το 2023 , την πρώτη μέρα που πήγα στο Υπουργείο Άμυνας, – ξεκινήσαμε μια πρωτοβουλία που ονομάζουμε «Ασπίδα του Αχιλλέα». Γιατί την ονομάζω «Ασπίδα του Αχιλλέα»; Επειδή είναι η δεύτερη ασπίδα του Αχιλλέα, εννοώ, εκείνη του Έλληνα ήρωα, όπως θυμόμαστε από τον Τρωικό Πόλεμο. Σε αυτόν τον πόλεμο, όταν σκοτώθηκε ο Πάτροκλος, ο Έκτορας πήρε όλα τα όπλα. Έτσι, ο Αχιλλέας έπρεπε να ικετεύσει τη μητέρα του να φτιάξει νέα όπλα. Μεταξύ αυτών βρισκόταν και αυτή η περίφημη ασπίδα. Η ασπίδα αυτή έχει 5 στρώματα. Φαίνεται ότι έχω μια ιδιαίτερη σχέση με τον αριθμό 5. Αυτά τα 5 στρώματα της Ασπίδας του Αχιλλέα συμβολίζουν τη θάλασσα, τη γη, τον αέρα, αλλά και τον κυβερνοχώρο και το διάστημα. Και μέχρι τώρα , μέχρι πριν από 24 μήνες , δεν διαθέταμε καμία ουσιαστική ικανότητα σε αυτά τα δύο επίπεδα. Γι’ αυτό και εργαζόμαστε σκληρά και στα δύο. Δεν θα μιλήσω για τον κυβερνοχώρο, αν και αυτό θα ήταν εξαιρετικά ενδιαφέρον, αλλά θα ήθελα να γνωρίζετε ότι είναι η πρώτη φορά στην ιστορία μας που η Ελλάδα έχει ήδη στο διάστημα δύο μίνι δορυφόρους, δύο φωτογραφικούς μίνι δορυφόρους, και θα προχωρήσουμε στη δημιουργία ενός ολόκληρου συστήματος τα επόμενα χρόνια. Θα φτάσουμε τους 13 ή 14. Έτσι, χάρη σε αυτούς τους μίνι δορυφόρους, μπορούμε να διαθέτουμε φωτογραφίες στις δικές μας δυνάμεις για ανάλυση σε ελάχιστο χρόνο. Και δεν χρειάζεται να εξαρτόμαστε από άλλους για να μας παρέχουν πληροφορίες που είναι εξαιρετικά σημαντικές. Διότι στον σύγχρονο κόσμο, αν δεν έχεις επικοινωνία, δεν έχεις τίποτα. Και χωρίς δορυφόρο, στο σύγχρονο περιβάλλον, δεν μπορείς να διασφαλίσεις την επικοινωνία σου. Εν ολίγοις, λοιπόν, μεταβαίνουμε από ένα παραδοσιακό περιβάλλον που περιλαμβάνει μια σειρά φρεγατών και άλλων πλοίων, σε ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον στο οποίο μη επανδρωμένα σκάφη, σύγχρονες πλατφόρμες, δορυφόροι και ανθρώπινο δυναμικό, στο πλαίσιο μιας ολιστικής προσέγγισης που ονομάζεται «Ασπίδα του Αχιλλέα» και με τη χρήση σύγχρονου εξοπλισμού επικοινωνιών, θα είναι σε θέση να εγγυηθούν, εξ ονόματος της Ελληνικής Δημοκρατίας, τη θαλάσσια ασφάλεια στις περιοχές όπου έχουμε ζωτικό συμφέρον.»
Χρήστος Καπούτσης
