Η Άγκυρα φαίνεται να είναι αποφασισμένη να μετατρέψει τον τουρκικό αναθεωρητισμό από πολιτικό σύνθημα σε θεσμοθετημένη κρατική στρατηγική. Σύμφωνα με πληροφορίες και δημοσιεύματα του Μαΐου 2026, η τουρκική κυβέρνηση προετοιμάζει νομοσχέδιο που θα ενσωματώνει το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» (Mavi Vatan) στο εσωτερικό νομικό της πλαίσιο, επιχειρώντας να προσδώσει θεσμική νομιμοποίηση στις θαλάσσιες διεκδικήσεις της στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Η εξέλιξη αυτή δεν αποτελεί απλώς μία ακόμη ρητορική κλιμάκωση. Συνιστά ποιοτική μεταβολή της τουρκικής στρατηγικής. Η Άγκυρα επιχειρεί να μετατρέψει μονομερείς γεωπολιτικές αξιώσεις σε κρατική νομοθεσία, δημιουργώντας ένα εσωτερικό «νομικό» υπόβαθρο για μελλοντικές διεκδικήσεις επί θαλασσίων ζωνών, υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, αγνοώντας ευθέως τα κυριαρχικά δικαιώματα των ελληνικών νησιών όπως αυτά απορρέουν από τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, το νομοσχέδιο που προωθεί η Κυβέρνηση Ερντογάν, προβλέπει τη δυνατότητα ανακήρυξης «θαλάσσιων περιοχών ειδικού καθεστώτος» με προεδρικό διάταγμα, ενώ ταυτόχρονα προσδίδει εσωτερική νομική ισχύ στο παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Ουσιαστικά, η Τουρκία επιχειρεί να θεσμοποιήσει την αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας και να εδραιώσει τη θεωρία των «γκρίζων ζωνών» ως πάγια κρατική πολιτική. Η χρονική συγκυρία μόνο τυχαία δεν είναι. Η Άγκυρα επιδιώκει να θωρακίσει διαπραγματευτικά τις θέσεις της ενόψει πιθανών μελλοντικών εξελίξεων στην Ανατολική Μεσόγειο, στην ενέργεια και στις θαλάσσιες μεταφορές, σε μια περίοδο κατά την οποία η γεωπολιτική αστάθεια από τη Μαύρη Θάλασσα μέχρι τη Μέση Ανατολή αναδιαμορφώνει τις ισορροπίες ισχύος.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον εντάσσεται και το πρόσφατο επεισόδιο ανοιχτά της Αστυπάλαιας. Η παρενόχληση του ερευνητικού πλοίου Ocean Link από τουρκική πυραυλάκατο δεν ήταν ένα απομονωμένο περιστατικό ναυτικής έντασης. Ήταν εφαρμογή επί του πεδίου της τουρκικής στρατηγικής αμφισβήτησης. Το τουρκικό πολεμικό πλοίο απαίτησε μέσω ασυρμάτου τη διακοπή των ερευνών, υποστηρίζοντας ότι η περιοχή μεταξύ Αστυπάλαιας και Κω υπάγεται σε «τουρκική δικαιοδοσία». Οι έρευνες αφορούσαν εργασίες χαρτογράφησης και βυθομετρικών μελετών για την ηλεκτρική διασύνδεση των Δωδεκανήσων, δηλαδή ένα έργο που εντάσσεται στον ευρύτερο γεωενεργειακό σχεδιασμό της Ανατολικής Μεσογείου και συνδέεται στρατηγικά με τον άξονα Κρήτη–Κύπρος–Ισραήλ. Η ελληνική αντίδραση υπήρξε άμεση. Η φρεγάτα «Αδρίας» παρενέβη επιχειρησιακά, υποχρεώνοντας την τουρκική πυραυλάκατο να αποχωρήσει. Το μήνυμα ήταν σαφές: η αποτροπή δεν ασκείται μόνο με διπλωματικές δηλώσεις αλλά και με διαρκή παρουσία ισχύος στο πεδίο. Από το ακριτικό Αγαθονήσι, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας υπογράμμισε ότι όλα τα ελληνικά νησιά διαθέτουν πλήρη δικαιώματα βάσει του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας, καταγγέλλοντας τις τουρκικές αναθεωρητικές βλέψεις και τις μονομερείς ενέργειες που παραβιάζουν τη διεθνή έννομη τάξη. Στην ομιλία του από το Αγαθονήσι, ο ΥΕΘΑ Ν. Δένδιας, επισήμανε μεταξύ άλλων : «Θα αναφερθώ στην ευρύτερη στρατηγική μας για την Εθνική Άμυνα και την Ασφάλεια εδώ από το Αγαθονήσι. Διότι θα ήθελα να πω ότι αντιμετωπίζουμε και το ξέρουμε, εμείς οι Έλληνες, αναθεωρητικές βλέψεις οι οποίες κλιμακώνονται τον τελευταίο καιρό, με την επίκληση μάλιστα ανύπαρκτων δικαιωμάτων. Κλιμακώνονται με μονομερείς σχεδιασμούς που παραβιάζουν ευθέως τους κανόνες της διεθνούς έννομης τάξης, αλλά πρέπει να πω και πολλές φορές ακόμα και της κοινής λογικής, που βρίσκονται ευθέως αντίθετοι σε κάθε έννοια καλής γειτονίας, σε οτιδήποτε προβλέπει το Διεθνές Δίκαιο, σε οτιδήποτε προβλέπει το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Και από εδώ, από το Αγαθονήσι, θέλω να υπενθυμίσω για μια φορά ακόμη ότι όλα μας τα νησιά έχουν αυτά ακριβώς τα δικαιώματα, ούτε περισσότερο ούτε λιγότερα, απ’ ό,τι προβλέπεται στη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας. Και θα ήθελα να πω αυτό που λέω πάντα, ότι το Αιγαίο, όπως και όλες οι θάλασσες, μπορεί να είναι χώρος φιλίας και συνάντησης, αλλά για να γίνει αυτό πρέπει να υπάρχουν κανόνες, και οι κανόνες είναι το Διεθνές Δίκαιο και το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.»
Από την πλευρά του, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης επέμεινε στην ανάγκη καθολικού σεβασμού του Διεθνούς Δικαίου και ανέδειξε τη σημασία της θαλάσσιας ασφάλειας και της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, τόσο στην Ανατολική Μεσόγειο όσο και στην Ερυθρά Θάλασσα. Ο Υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, σχολιάζοντας τα σχέδια της Άγκυρας να μετατρέψει τη «Γαλάζια Πατρίδα» σε εσωτερικό νόμο του τουρκικού κράτους, έστειλε σαφές μήνυμα ότι οι μονομερείς ενέργειες δεν παράγουν διεθνή έννομα αποτελέσματα. Όπως τόνισε ο επικεφαλής της Ελληνικής Διπλωματίας, οποιοδήποτε τουρκικό νομοσχέδιο μπορεί να έχει αποκλειστικά εσωτερική ισχύ και δεν είναι δυνατόν να θεμελιώσει κυριαρχικά δικαιώματα εις βάρος άλλων κρατών. Υπογράμμισε ότι οι τουρκικές διεκδικήσεις στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο βρίσκονται σε ευθεία αντίθεση με τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, η οποία αποτελεί το μοναδικό δεσμευτικό νομικό πλαίσιο για τον καθορισμό θαλασσίων ζωνών. Ο Έλληνας Υπουργός Εξωτερικών επανέλαβε ότι η Ελλάδα παραμένει προσηλωμένη στο Διεθνές Δίκαιο και στη διατήρηση της σταθερότητας στην περιοχή, απορρίπτοντας κάθε προσπάθεια δημιουργίας τετελεσμένων ή αμφισβήτησης της ελληνικής κυριαρχίας.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η υπόθεση του ουκρανικού μη επανδρωμένου θαλάσσιου drone που εντοπίστηκε στη Λευκάδα. Ο ΥΕΘΑ Νίκος Δένδιας χαρακτήρισε το περιστατικό «εξαιρετικά σοβαρό», επισημαίνοντας ότι το σκάφος έφερε εκρηκτικά και έθεσε σε κίνδυνο την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας. Η υπόθεση αποκάλυψε ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι νέες μορφές υβριδικού πολέμου επηρεάζουν πλέον άμεσα και τον ευρύτερο χώρο της Ανατολικής Μεσογείου. Το βαθύτερο συμπέρασμα είναι ότι το Αιγαίο εισέρχεται σε μια νέα φάση γεωπολιτικής πίεσης. Η Τουρκία επιχειρεί να μετατρέψει έναν χώρο κατοχυρωμένης διεθνούς νομιμότητας σε πεδίο διαρκούς διαπραγμάτευσης ισχύος, αμφισβητώντας στην πράξη το υφιστάμενο συμβατικό και κυριαρχικό καθεστώς. Απέναντι σε αυτή τη στρατηγική, η ελληνική απάντηση δεν μπορεί να περιορίζεται σε διπλωματικές διαμαρτυρίες. Η αποτρεπτική ισχύς, η επιχειρησιακή ετοιμότητα, οι διεθνείς συμμαχίες και η σταθερή επίκληση του Διεθνούς Δικαίου αποτελούν πλέον κρίσιμες παραμέτρους εθνικής ασφάλειας, σε μια εποχή όπου οι θαλάσσιες ζώνες, η ενέργεια και οι κρίσιμοι δίαυλοι ισχύος μετατρέπονται σε κεντρικό πεδίο γεωπολιτικού ανταγωνισμού.
Χρήστος Καπούτσης
