Η επίσκεψη της Αμερικανίδας πρέσβεως στην Ελλάδα, Kimberly Guilfoyle, στην 12η Μηχανοκίνητη Μεραρχία Πεζικού στην Αλεξανδρούπολη, δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί μια απλή εθιμοτυπική παρουσία. Αντιθέτως, αποτυπώνει με σαφήνεια ότι η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει πλέον τον άξονα Αλεξανδρούπολη–Θράκη ως κρίσιμο κρίκο της νοτιοανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ, σε μια περίοδο όπου οι παράλληλες κρίσεις σε Ουκρανία, Μέση Ανατολή και Ανατολική Μεσόγειο επανακαθορίζουν τη δυτική αρχιτεκτονική ασφάλειας. Η δημόσια αναφορά της Αμερικανίδας πρέσβεως ότι η Αλεξανδρούπολη αποτελεί «ζωτικό και στρατηγικό κομμάτι» για τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν ήταν διπλωματική φιλοφρόνηση. Ήταν ένα σαφές γεωπολιτικό μήνυμα με πολλαπλούς αποδέκτες: την Τουρκία, τη Ρωσία, αλλά και την ίδια την Ευρώπη. Τα τελευταία χρόνια, η Αλεξανδρούπολη έχει μετατραπεί σε κομβικό στρατηγικό σημείο για το ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ. Όχι μόνο λόγω της γεωγραφικής της θέσης, δίπλα στα Στενά και απέναντι από τη Μαύρη Θάλασσα, αλλά επειδή λειτουργεί πλέον ταυτόχρονα ως:
ενεργειακή πύλη προς τα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη, μέσω των υποδομών LNG και του Κάθετου Διαδρόμου,
εναλλακτικός διάδρομος μεταφοράς στρατιωτικών δυνάμεων και εξοπλισμού προς την Ανατολική Ευρώπη και την Ουκρανία,
μηχανισμός περιορισμού της ρωσικής επιρροής στην περιοχή,
αλλά και ως γεωστρατηγικό αντίβαρο στην αυξανόμενη αβεβαιότητα των αμερικανοτουρκικών σχέσεων.
Και εδώ ακριβώς αναδύεται η πιο σύνθετη γεωπολιτική παράμετρος της εποχής: η τριγωνική σχέση ΗΠΑ–Τουρκίας–Ισραήλ εισέρχεται σε φάση αυξημένης ρευστότητας και απρόβλεπτων ανακατατάξεων. Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, η στάση της Άγκυρας έναντι του Ισραήλ, αλλά και οι διαφοροποιήσεις στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ δημιουργούν ένα περιβάλλον στρατηγικής αβεβαιότητας, στο οποίο η Ελλάδα αποκτά αναβαθμισμένο ρόλο.
Ωστόσο, η στρατηγική αναβάθμιση μιας χώρας δεν συνεπάγεται μόνο κύρος, διπλωματικά οφέλη και αυξημένη διεθνή επιρροή.
Συνεπάγεται και αυξημένο γεωπολιτικό ρίσκο. Όταν μια χώρα μετατρέπεται σε κρίσιμο κόμβο των αμερικανικών και νατοϊκών σχεδιασμών, παύει να βρίσκεται στο περιθώριο των εξελίξεων. Εισέρχεται στον σκληρό πυρήνα της αντιπαράθεσης.
Η Ελλάδα, συνεπώς, καλείται πλέον να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο παράλληλες πραγματικότητες:
από τη μία πλευρά, τη στρατηγική αναβάθμιση και τη διπλωματική ενίσχυση της διεθνούς της θέσης.
Και από την άλλη, την ανάγκη διαχείρισης των νέων κινδύνων που απορρέουν από αυτήν ακριβώς τη γεωπολιτική αναβάθμιση.
Δεν είναι τυχαίο ότι ο Υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας Sergey Lavrov έχει ήδη αναφερθεί δημοσίως στην Αλεξανδρούπολη ως πιθανό στρατιωτικό στόχο …
Μια δήλωση που, ανεξαρτήτως επικοινωνιακής υπερβολής ή ψυχολογικού πολέμου, καταδεικνύει ότι η Θράκη έχει πλέον ενταχθεί στον σκληρό γεωπολιτικό χάρτη της εποχής. Και ίσως αυτή να είναι η μεγάλη πρόκληση για την ελληνική εξωτερική πολιτική τα επόμενα χρόνια: πώς μια χώρα μπορεί να αξιοποιήσει τη στρατηγική της αξία χωρίς να μετατραπεί σε προκεχωρημένο μέτωπο μιας σύγκρουσης, (ΡΩΣΙΑ- ΟΥΚΡΑΝΊΑ- Ε.Ε.- ΝΑΤΟ) που κλιμακώνεται.
Χρήστος Καπούτσης
