Οι κυβερνήσεις των ΗΠΑ και του Ιράν έχουν καταλήξει στο πλαίσιο συμφωνίας για να τερματιστεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, πλέον στον τέταρτο μήνα του, είπαν χθες Πέμπτη στο Γαλλικό Πρακτορείο πηγές του στην Ουάσιγκτον, πλην όμως ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει ακόμη δώσει πράσινο φως.
Από την άλλη, το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim, επικαλούμενο πηγή του στην ομάδα των διαπραγματευτών της Ισλαμικής Δημοκρατίας, διέψευσε την πληροφορία. «Αυτό είναι ψευδές», σημείωσε, «το κείμενο δεν έχει οριστικοποιηθεί ακόμη».
Στο μεταξύ στο άλλο βασικό μέτωπο του πολέμου, στον Λίβανο, το Ισραήλ μεγέθυνε την «περιοχή επιχειρήσεων» του στρατού του και συνέχισε τους πολύνεκρους βομβαρδισμούς, μολονότι ο τερματισμός των εχθροπραξιών με το κίνημα Χεζμπολά, που πρόσκειται στην Τεχεράνη, αποτελεί αξίωση της ιρανικής ηγεσίας, που τον θεωρεί αναγκαία συνθήκη για να κλειστεί συμφωνία.
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, που ξέσπασε την 28η Φεβρουαρίου, με την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση στο Ιράν, έχει στοιχίσει τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους.
Και κλόνισε την παγκόσμια οικονομία, ανεβάζοντας τις τιμές του πετρελαίου, κυρίως διότι η ιρανική πλευρά έκλεισε de facto το στενό του Ορμούζ, στρατηγικής σημασίας για το διεθνές εμπόριο υδρογονανθράκων.
Ενώ εντείνονταν οι ανησυχίες πως οι διαπραγματεύσεις κινδύνευαν να καταρρεύσουν, πηγές του AFP στην αμερικανική κυβέρνηση ανέφεραν πως διαμορφώθηκε πλαίσιο συμφωνίας με το Ιράν, το οποίο προβλέπει παράταση για εξήντα ημέρες της κατάπαυσης του πυρός σε εφαρμογή από την 8η Απριλίου, που ωστόσο χρειάζεται να εγκριθεί από τον πρόεδρο Τραμπ.
Η εξέλιξη ακολούθησε ανταλλαγές πυρών του Ιράν και των ΗΠΑ τη νύχτα της Τετάρτης, τις πιο σοβαρές εχθροπραξίες αφότου κηρύχτηκε ανακωχή.
Την πληροφορία μετέδωσε αρχικά ο αμερικανικός ιστότοπος Axios, σύμφωνα με τις πληροφορίες του οποίου το «μνημόνιο κατανόησης» δεν ρυθμίζει το ζήτημα του ιρανικού προγράμματος πυρηνικής ενέργειας –θα τεθεί σε διαπραγμάτευση μέσα στις 60 ημέρες– αλλά θα συμπεριλάβει ρητή δέσμευση της Τεχεράνης πως δεν θα επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικού οπλοστασίου.
Οι δυο πλευρές έχουν σημειώνει «πολλή πρόοδο» προς την επίτευξη συμφωνίας, αλλά ο Ντόναλντ Τραμπ δεν είναι ακόμη έτοιμος να την εγκρίνει, είπε από την πλευρά του ο αντιπρόεδρός του Τζέι Ντι Βανς.
«Διαπραγματευόμαστε ορισμένες διατυπώσεις. Έχουμε κάνει πολλή πρόοδο», ανέφερε ο κ. Βανς σε δημοσιογράφους στην βάση Άντριους. «Ελπίζουμε ότι θα συνεχίσουμε να προχωράμε και ότι ο πρόεδρος θα είναι σε θέση να εγκρίνει τη συμφωνία, αλλά φυσικά, αυτό μένει να εξακριβωθεί», πρόσθεσε.
«Απρόσκοπτη» πρόσβαση
Οι αγορές αντέδρασαν μάλλον συγκρατημένα. Τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια περιόρισαν τις απώλειές τους, ενώ η Γουόλ Στριτ σημείωσε νέα ρεκόρ. Όσο για τις τιμές του πετρελαίου, έμειναν ουσιαστικά αμετάβλητες.
Ο Αντρέας Λίπκοου της CMC Markets σχολίασε χαρακτηριστικά «πόσες φορές φάνηκε να βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής συμβιβασμός και πόσες ξεγελάστηκαν οι επενδυτές; Μόνο όταν στεγνώσει το μελάνι των υπογραφών θα δούμε νέες τοποθετήσεις».
Για το ζήτημα του Ορμούζ, το πρωτόκολλο προβλέπει «απρόσκοπτη» πρόσβαση στο στενό, κατά τις πληροφορίες του Axios, που επικαλέστηκε δυο πηγές του στην αμερικανική κυβέρνηση. Σε αντάλλαγμα, ο αμερικανός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών θα αρθεί και η Τεχεράνη θα αποκτήσει ξανά τη δυνατότητα να διαθέτει νόμιμα το πετρέλαιό της στις διεθνείς αγορές, χάρη σε αναστολή των αμερικανικών κυρώσεων.
Διαμηνύοντας πως δεν θα ανεχθεί «καμιά απόπειρα να επιβληθεί σύστημα διοδίων», ο αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ απείλησε να στραφεί εναντίον του Ομάν, σύμμαχου του ΗΠΑ και γείτονα του Ιράν, αν το σουλτανάτο συνεργαστεί με την Τεχεράνη για τον έλεγχο του στενού.
Η Ουάσιγκτον ανακοίνωσε εξάλλου χθες νέες κυρώσεις με σκοπό να στραγγίξει τους πόρους που αντλούνται από τις πωλήσεις ιρανικού πετρελαίου.
Υπάρχουν ζητήματα στα οποία οι δύο πλευρές μοιάζουν να δυσκολεύονται να συμφωνήσουν. Πέρα από το τέλος των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα, η ιρανική κυβέρνηση αξιώνει να αποδεσμευτούν πόροι 24 δισεκατομμυρίων παγωμένοι στο εξωτερικό. Και, όσον αφορά το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας της χώρας, δεν δέχεται να βγει από τη χώρα το απόθεμα ουρανίου εμπλουτισμένου κατά υψηλό ποσοστό που διαθέτει–ενώ ο αμερικανός πρόεδρος Τραμπ απαιτεί την καταστροφή του.
«Από μέρα σε μέρα»
Νωρίτερα χθες οι δυο πλευρές αλληλοκατηγορήθηκαν για παραβιάσεις της κατάπαυσης του πυρός.
Τη νύχτα της Τετάρτης προς Πέμπτη, οι ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ κατέρριψαν τέσσερα μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα εφόρμησης, που κρίθηκε ότι «ήγειραν απειλή στο στενό του Ορμούζ» και έπληξαν «σταθμό ελέγχου στο έδαφος στην Μπαντάρ Αμπάς» από όπου υπήρχε κίνδυνος να εξαπολυθεί «πέμπτο», σύμφωνα με αμερικανό αξιωματούχο.
Σε αντίποινα, οι Φρουροί της Επανάστασης–ο ιδεολογικός στρατός της Ισλαμικής Δημοκρατίας–ανακοίνωσαν σήμερα ότι στοχοποίησαν αμερικανική βάση. Δεν ξεκαθάρισαν ποια. Όμως οι ένοπλες δυνάμεις του Κουβέιτ και των ΗΠΑ αναφέρθηκαν σε πλήγματα, αποδοθέντα στο Ιράν, στο έδαφος του μικρού εμιράτου του Κόλπου.
Με το κλίμα να παραμένει τεταμένο, κάτοικοι της Τεχεράνης δεν κρύβουν την ανησυχία τους. Η Ματάμπ, 62χρονη κομμώτρια που ζει στην ιρανική πρωτεύουσα, είπε πως χαίρεται διότι η κόρη της μπόρεσε να φύγει από τη χώρα διότι «εδώ ζούμε κόλαση», αλλά τη θλίβει πως ο γιος της ζει «από μέρα σε μέρα», χωρίς προοπτική για το αύριο.
Στον Λίβανο, τουλάχιστον 17 άνθρωποι σκοτώθηκαν σε βομβαρδισμούς του Ισραήλ στο νότιο τμήμα της χώρας και κοντά στη Βηρυτό. Ο ισραηλινός στρατός έκανε γνωστό πως επεκτείνει την «περιοχή επιχειρήσεων» που διεξάγει εναντίον του κινήματος Χεζμπολά.
Η προσωρινή δύναμη των Ηνωμένων Εθνών στον Λίβανο (FINUL στα γαλλικά, UNIFIL στα αγγλικά) στηλίτευσε την «κλιμάκωση» αυτή, παρά την κατάπαυση του πυρός που υποτίθεται τέθηκε σε ισχύ την 17η Απριλίου.
Τα νέα πλήγματα εξαπολύθηκαν μια ημέρα προτού διεξαχθούν συνομιλίες του Λιβάνου και του Ισραήλ στην Ουάσιγκτον σε επίπεδο στρατιωτικών επιτελείων και μερικά 24ωρα πριν από τον νέο κύκλο διαπραγματεύσεων των κυβερνήσεων των δυο χωρών, επίσης στην αμερικανική πρωτεύουσα, τη 2η και την 3η Ιουνίου.
Το ιρανικό πρακτορείο Tasnim, επικαλούμενο πηγή προσκείμενη στη διαπραγματευτική ομάδα του Ιράν, μετέδωσε ότι το κείμενο ενός πιθανού μνημονίου κατανόησης μεταξύ της Τεχεράνης και της Ουάσινγκτον δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί ή επιβεβαιωθεί.
Η πηγή είπε ότι το Ιράν δεν έχει ενημερώσει τον Πακιστανό μεσολαβητή ότι το κείμενο ολοκληρώθηκε και θα ενημερώσει τόσο εκείνον όσο και τους πολίτες μόλις οριστικοποιηθεί.
Πρόσθεσε ότι είναι λανθασμένα τα ρεπορτάζ δυτικών μέσων ενημέρωσης που ισχυρίζονται ότι επιτεύχθηκε συμφωνία.
Το Axios νωρίτερα μετέδωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν κατέληξαν στο πλαίσιο μιας συμφωνίας για την παράταση της κατάπαυσης του πυρός, η οποία ωστόσο θα πρέπει να εγκριθεί από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ.
Ο Λευκός Οίκος επιβεβαίωσε το ρεπορτάζ του Axios.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Axios, οι δύο πλευρές συμφώνησαν σε ένα μνημόνιο κατανόησης 60 ημερών, για την παράταση της κατάπαυσης του πυρός και την έναρξη διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Το σχέδιο αυτό δεν έχει ακόμη εγκριθεί από τον Τραμπ.
Ο Τραμπ έχει δηλώσει κατ’ επανάληψη ότι το τέλος του πολέμου είναι «κοντά», όμως την Τετάρτη είπε στο υπουργικό συμβούλιο ότι δεν είναι ακόμη ικανοποιημένος από τις διαπραγματεύσεις και τόνισε ότι η Ουάσινγκτον δεν συζητά τη χαλάρωση των κυρώσεων, ένα από τα βασικά αιτήματα της Τεχεράνης.
Ο Ισάκ Νταρ, ο υπουργός Εξωτερικών του Πακιστάν, χώρας που μεσολαβεί στις συνομιλίες, θα συναντηθεί αύριο Παρασκευή στην Ουάσινγκτον με τον Αμερικανό ομόλογό του Μάρκο Ρούμπιο.
Τι προβλέπει το «μνημόνιο κατανόησης»
Το 60ήμερο μνημόνιο προβλέπει ότι η ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ θα είναι «απεριόριστη» και σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, αυτό σημαίνει ότι δεν θα υπάρχουν διόδια ούτε παρενοχλήσεις και ότι το Ιράν θα πρέπει να απομακρύνει όλες τις νάρκες από τα στενά μέσα σε 30 ημέρες.
Ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός θα αρθεί επίσης, αλλά αυτό θα γίνει αναλογικά με την αποκατάσταση της εμπορικής ναυσιπλοΐας.
Το μνημόνιο θα περιλαμβάνει δέσμευση του Ιράν ότι δεν θα επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικού όπλου, σύμφωνα με τους αξιωματούχους.
Θα αναφέρει επίσης ότι τα πρώτα ζητήματα που θα αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης κατά τη διάρκεια του 60ήμερου διαστήματος θα είναι ο τρόπος διάθεσης του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν και το πώς θα αντιμετωπιστεί το ιρανικό πρόγραμμα εμπλουτισμού.
Οι ΗΠΑ, στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων, θα δεσμευτούν να συζητήσουν την άρση κυρώσεων και την αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων.
Το μνημόνιο θα περιλαμβάνει επίσης συζήτηση για έναν μηχανισμό που θα βοηθήσει το Ιράν να αρχίσει να λαμβάνει αγαθά και ανθρωπιστική βοήθεια.
Νετανιάχου: Παραμένει η πυρηνική απειλή του Ιράν – Πρέπει να ολοκληρώσουμε τη δουλειά
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε ότι η πυρηνική απειλή του Ιράν «παραμένει», παρά τα «ισχυρά πλήγματα» που, όπως είπε, έχει δεχθεί η Τεχεράνη, τονίζοντας ότι το Ισραήλ «πρέπει να ολοκληρώσει τη δουλειά» σε στενό συντονισμό με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.
«Τους έχουμε καταφέρει πολύ ισχυρά πλήγματα και ποτέ δεν ήμασταν τόσο δυνατοί. Όμως εξακολουθούμε, πρώτα απ’ όλα, να αντιμετωπίζουμε το τραυματισμένο ιρανικό καθεστώς και η πυρηνική απειλή παραμένει.»
Πρόσθεσε: «Πρέπει ακόμη να ολοκληρώσουμε τη δουλειά. Και μιλάω σχεδόν καθημερινά με τον πρόεδρο Τραμπ. Έχουμε ακόμη έργο να ολοκληρώσουμε.»
Ο Νετανιάχου δήλωσε επίσης: «Πέρα από την εξουδετέρωση της πυρηνικής απειλής, πρέπει να αναχαιτίσουμε και μια υπερτεχνολογική απειλή, την απειλή των drones, των drones οπτικών ινών και της επόμενης γενιάς τους.
Στα πεδία των μαχών
Ιράν: Ο στρατός εκτόξευσε πυραύλους από το νότιο τμήμα της χώρας, δεν είναι σαφής ο στόχος
Οι ένοπλες δυνάμεις του Ιράν πραγματοποίησαν επιχείρηση εκτόξευσης πυραύλων από το νότιο τμήμα της χώρας προς «συγκεκριμένους στόχους» μετέδωσε το ημιεπίσημο πρακτορείο Fars.
Το πρακτορείο πρόσθεσε ωστόσο ότι ο προορισμός των πυραύλων «δεν ήταν ακόμη σαφής».
Σύμφωνα με το πρακτορείο Tasnim, οι ήχοι που ακούγονται από την πλευρά της θάλασσας προκαλούνται από ανταλλαγή πυρών, σε ένδειξη προειδοποίησης προς πλοία στα Στενά του Ορμούζ.
Newsroom, ΑΠΕ-ΜΠΕ
