Σύμφωνα με το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, «Βατερλό» είναι κάθε συντριπτική ήττα. Βέβαια, αυτή είναι η δεύτερη σημασία της λέξης: το Βατερλό, είναι μια κωμόπολη του Βελγίου, όπου το 1815, σαν σήμερα πριν από 211 χρόνια, ο Ναπολέων Βοναπάρτης ηττήθηκε από τις ενωμένες δυνάμεις των Άγγλων, των Πρώσων και των Ολλανδών, υπό την αρχηγία του υποστράτηγου Άρθουρ Ουέλσλι, γνωστού και ως Δούκα του Ουέλινγκτον.

Αυτή η συντριπτική ήττα ήταν η τελευταία μάχη του αυτοκράτορα Ναπολέοντα Α’ και η αρχή της κατάρρευσής του. Μετά το Βατερλό ο Γάλλος ηγέτης έχασε την εξουσία του, παραδόθηκε στους Βρετανούς και εξορίστηκε. Οι νικητές εισέβαλαν στη Γαλλία, αποκατέστησαν στο θρόνο του τον Λουδοβίκο ΙΗ’, ενώ ο (πρώην) Μέγας Ναπολέων, πέθανε στην εξορία, στο νησί της Αγίας Ελένης, στο Νότιο Ατλαντικό, έξι χρόνια αργότερα, όταν ξεσπούσε η ελληνική Επανάσταση, το 1821.

Το τοπωνύμιο Βατερλό στα φλαμανδικά (Waterloo) προέρχεται από το «water», που σημαίνει «νερό» και το «loo», δηλαδή «ιερό δάσος». Προφανώς το νερό του ιερού δάσους δεν έκανε καλό στο μεγάλο κορσικανό στρατηλάτη, που είδε εκεί, σ’ αυτό το ασήμαντο βελγικό χωριό, να καταλήγει εντελώς άδοξα, μια λαμπρή στρατιωτική και πολιτική καριέρα – από στρατηγός της Γαλλικής Επανάστασης έγινε κατακτητής και Αυτοκράτορας. Να πούμε πως η μάχη του Βατερλό ήταν «αμφίρροπη», όπως την χαρακτήρισε ο ίδιος ο νικητής, ο Λόρδος Ουέλλινγκτον. Σύμφωνα με τους ειδικούς, ο Ναπολέων έχασε εξαιτίας κάποιων κρίσιμων «λαθών επικοινωνίας, ηγεσίας και κρίσης».

Το Βατερλό του ενός είναι ο θρίαμβος του άλλου, θα μπορούσε να πει κανείς. Κι όταν μάλιστα αυτός ο ένας έχει ταλαιπωρήσει πολύ, και για πολύ καιρό, πολλούς ανθρώπους, τότε το Βατερλό του, η πτώση του, η ήττα του από όλους τους άλλους που τον ανέχονταν, όντως θα την έλεγες και θρίαμβό τους. Και ο όνο, όνο ήτο, που λένε.

Παύλος Μεθενίτης