Η λέξη «πρωτόκολλο» ετυμολογείται από το «πρώτον» + «κόλλον», από τη λέξη «κόλλα». Το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας λέει πως η λέξη προσδιόριζε αρχικώς το πρώτο «κόλλημα» ενός κυλινδρικού παπύρου (δηλαδή το πρώτο φύλλο με το οποίο περιτυλίσσεται), όπου αναγραφόταν η επίσημη σφραγίδα και η ημερομηνία κατασκευής του. Το λατινικό protocollum (στο οποίο οφείλεται η σημερινή σημασία της λέξης) είναι δάνειο από τα ελληνικά.

Το πρωτόκολλο είναι το επίσημο έγγραφο με το οποίο πιστοποιείται νομικώς πράξη που έγινε, το βιβλίο όπου καταχωρίζονται όλα τα εξερχόμενα και εισερχόμενα έγγραφα, αλλά κι ο τομέας του Δημοσίου, όπου οι υπάλληλοι τηρούν αυτό το βιβλίο. Ακόμα, «πρωτόκολλο» σημαίνει μια διεθνή συμφωνία που συμπληρώνει κύρια σύμβαση, το σύνολο των κανόνων του Διεθνούς δικαίου που ρυθμίζουν τις σχέσεις μεταξύ ενός κράτους και διπλωματών διαπιστευμένων σ’ αυτό, ενώ πρωτόκολλο λέμε επίσης τους εθιμοτυπικούς κανόνες, και μεταφορικά, την εμμονή στους τύπους.

Αυτή η εμμονή ενίοτε είναι απολύτως απαραίτητη, όταν μιλάμε για το πρωτόκολλο ασφαλείας σε διαδικασίες που θα μπορούσαν να βάλουν σε κίνδυνο την ανθρώπινη ζωή: Πρωτόκολλα ασφαλείας εφαρμόζονται παντού: από τα εργοστάσια και τα ασανσέρ, μέχρι τα λούνα παρκ και το Μετρό. Εδώ δεν μιλάμε για το σκονισμένο, βαρετό και γραφειοκρατικό πρωτόκολλο μιας δημόσιας υπηρεσίας, όπου ο χρόνος λες και έχει σταματήσει ανάμεσα στις χιλιάδες των εγγράφων, ούτε και στο εθιμοτυπικό πρωτόκολλο καλής κοινωνικής συμπεριφοράς, που σου απαγορεύει, ας πούμε, να βουτήξεις το βούτημά σου στο τσάι που σου έχει προσφερθεί…

Εδώ μιλάμε για την τήρηση των κανόνων ασφαλείας, για τον σεβασμό σ’ένα πρωτόκολλο που προστατεύει τη ζωή και την αρτιμέλειά μας, στο οποίο δεν μπορεί να γίνει κανένα σκόντο, ώστε να μειωθεί το κόστος λειτουργίας, ας πούμε. Αυτά τα πρωτόκολλα υπάρχουν για να τηρούνται. Όλα τ’ άλλα είναι λόγια του (πρωτο)κόλλου.

Παύλος Μεθενίτης