Την ανάγκη η Ευρωπαϊκή Ένωση να αποκτήσει ένα νέο, ειδικό πλαίσιο αντιμετώπισης της «εργαλειοποίησης» της μετανάστευσης υπογραμμίζει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης σε άρθρο γνώμης που δημοσιεύεται στο Politico, με αφορμή τις πρόσφατες εξελίξεις στη Θέουτα.
Ο πρωθυπουργός επισημαίνει ότι το περιβάλλον ασφάλειας της Ευρώπης έχει αλλάξει ριζικά και ότι, πέρα από τις συμβατικές στρατιωτικές απειλές και τις κυβερνοεπιθέσεις, η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα μορφή υβριδικής πίεσης, όπου η μετανάστευση χρησιμοποιείται ως εργαλείο γεωπολιτικού εξαναγκασμού από κρατικούς και μη κρατικούς δρώντες.
Όπως αναφέρει, τα γεγονότα στη Θέουτα αποδεικνύουν ότι το μεταναστευτικό δεν αποτελεί πλέον μόνο ανθρωπιστικό ή διαχειριστικό ζήτημα, αλλά μπορεί να εξελιχθεί σε μέσο άσκησης πίεσης προς την Ευρώπη. Υπενθυμίζει, μάλιστα, αντίστοιχες περιπτώσεις, όπως τα γεγονότα στον Έβρο το 2020, αλλά και στα σύνορα της Λιθουανίας, της Πολωνίας και της Λετονίας με τη Λευκορωσία το 2021.
«Η Ελλάδα βρέθηκε αντιμέτωπη με παρόμοια κατάσταση στα χερσαία σύνορά της στον Έβρο το 2020, ενώ αντίστοιχες εμπειρίες είχαν η Λιθουανία, η Πολωνία και η Λετονία στα σύνορά τους με τη Λευκορωσία το 2021. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις δεν πρόκειται για μια σταδιακή αύξηση των αφίξεων, αλλά για αιφνίδιες, μαζικές και συχνά συντονισμένες μετακινήσεις ανθρώπων — ορισμένες φορές δεκάδων χιλιάδων μέσα σε λίγες ημέρες — που υπερβαίνουν τις δυνατότητες των εθνικών αρχών και δοκιμάζουν συνολικά την ανθεκτικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σε τόσο ακραίες συνθήκες, η άμεση και πλήρης εφαρμογή των συνήθων διαδικασιών ασύλου και υποδοχής για όλους τους νεοεισερχόμενους δεν είναι απλώς δύσκολη· πολλές φορές είναι αδύνατη. Τα συστήματα κινδυνεύουν να παραλύσουν, η εμπιστοσύνη των πολιτών διαβρώνεται και η ίδια η λειτουργία της ζώνης Σένγκεν τίθεται υπό πίεση.
Η Ευρώπη οφείλει να αναγνωρίσει αυτό το κενό και να δράσει αποφασιστικά.
Αυτό που απαιτείται είναι ένα ειδικό ευρωπαϊκό πλαίσιο για περιπτώσεις μαζικής και εργαλειοποιημένης μεταναστευτικής πίεσης, με σαφή και αντικειμενικά κριτήρια ενεργοποίησής του. Τα κριτήρια αυτά θα πρέπει να συνδυάζουν ποσοτικά στοιχεία — όπως η έκταση και η ταχύτητα των αφίξεων σε σχέση με τις δυνατότητες μιας χώρας — με ποιοτικούς δείκτες, όπως αποδείξεις συντονισμού, διευκόλυνσης ή εμπλοκής τρίτων χωρών ή οργανωμένων εγκληματικών δικτύων» αναφέρει χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, εισηγείται τη δυνατότητα προσωρινής αναστολής της υποβολής αιτήσεων ασύλου για νεοεισερχόμενους σε περιπτώσεις ακραίας και δυσανάλογης μεταναστευτικής πίεσης, υπό αυστηρές προϋποθέσεις, περιορισμένη χρονική διάρκεια και με πλήρη συμμόρφωση προς το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο.
«Αυτό δεν αποτελεί απόκλιση από τις ευρωπαϊκές αξίες, αλλά αναγκαία προσαρμογή στις νέες πραγματικότητες.
Παράλληλα, κάθε τέτοιο μέτρο πρέπει να έχει αυστηρά προσωρινό χαρακτήρα, να είναι αναλογικό και να συνοδεύεται από ισχυρές εγγυήσεις. Ο πλήρης σεβασμός του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και της αρχής της μη επαναπροώθησης παραμένει αδιαπραγμάτευτος. Ταυτόχρονα, η τήρηση των διεθνών υποχρεώσεων πρέπει να συμβαδίζει με την ικανότητα της ΕΕ να προστατεύει τα εξωτερικά της σύνορα και να διαφυλάσσει την εσωτερική της σταθερότητα» τονίζει και σημειώνει:
«Καθοριστικής σημασίας είναι και η πραγματική ευρωπαϊκή αλληλεγγύη. Κανένα κράτος-μέλος που αντιμετωπίζει τέτοιου είδους πίεση δεν πρέπει να μένει μόνο του. Η επιχειρησιακή στήριξη από τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς, ο συντονισμός των επιστροφών, καθώς και η οικονομική και τεχνική βοήθεια πρέπει να ενεργοποιούνται αυτόματα κάθε φορά που τίθεται σε εφαρμογή ένας τέτοιος μηχανισμός.
Χωρίς αυτό το πλαίσιο, οι κίνδυνοι είναι προφανείς. Οι χώρες πρώτης γραμμής θα παραμένουν εκτεθειμένες, τα κίνητρα για εχθρικούς παράγοντες να εργαλειοποιούν τη μετανάστευση για γεωπολιτικούς σκοπούς θα αυξάνονται και οι εσωτερικές διαιρέσεις εντός της Ένωσης θα βαθαίνουν. Κυρίως, όμως, θα συνεχίσει να διαβρώνεται η εμπιστοσύνη των πολιτών στην ικανότητα της Ευρώπης να διαχειρίζεται αποτελεσματικά, δίκαια και συλλογικά τα σύνορά της».
«Η Ευρώπη πάντοτε προσαρμοζόταν στις μεταβαλλόμενες συνθήκες. Η μετανάστευση δεν αποτελεί εξαίρεση. Και η αναγνώριση ότι μπορεί να εργαλειοποιηθεί δεν είναι κινδυνολογία· είναι ρεαλισμός.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει πλέον να εξοπλιστεί με τα αναγκαία νομικά και επιχειρησιακά εργαλεία, ώστε να προστατεύει αποτελεσματικά τα εξωτερικά της σύνορα, να αποτρέπει όσους επιχειρούν να εκμεταλλευτούν την ανοιχτή φύση της και να ανταποκρίνεται στη νέα πραγματικότητα με αποφασιστικότητα, νομιμότητα και συλλογική δράση» καταλήγει ο κ. Μητσοτάκης.
Πηγή: politico.eu
