Οι νέες γεωπολιτικές ισορροπίες και οι συμμαχίες που σχηματοποιούνται με το αμυντικό σύμφωνο Σαουδικής Αραβίας – Πακιστάν – Τουρκίας στον απόηχο της κρίσης στη Μέση Ανατολή, αποτυπώνουν τη στροφή των χωρών του Κόλπου σε θέματα ασφαλείας.
Αναζητούνται περιφερειακά σχήματα, καθώς τα Αραβικά κράτη αδυνατούν να διαγνώσουν τις προθέσεις της αμερικανικής ηγεσίας, αλλά ξέρουν ότι μέσα από τη δημιουργία ενός ισχυρού πόλου θα ενταθεί η επιρροή τους απέναντι στην Ουάσιγκτον, αφού δεν θα μπορεί να τις αγνοήσει, αν δεν υπονομεύονται τα συμφέροντά της.
*Αποστάσεις και σημεία σύγκλισης στη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας των Αράβων συμμάχων ΗΠΑ
Σύμφωνα με τον διευθυντή του Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων και καθηγητή του Αμερικανικού Πανεπιστημίου Ελλάδος, Κωνσταντίνο Φίλη, που μίλησε στον Αθήνα 9.84 και στον Γιώργο Τραπεζιώτη, τρείς είναι οι λόγοι συγκρότησης αυτού του ενιαίου μετώπου.
«Αρχικά, ο πόλεμος ΗΠΑ – Ιράν υποχρέωσε τα κράτη του Κόλπου να αναζητήσουν μια νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας, αφού οι ΗΠΑ δεν μπορούν να θεωρούνται πλέον εγγυητής για αυτά, από τη στιγμή που το Ιράν τα στοχοποίησε.
Ο δεύτερος παράγων που υπεισέρχεται αφορά την επιθετική, μαξιμαλιστική πολιτική του Ισραήλ στη Μέση Ανατολή ιδίως από το 2023, στη λογική της επίτευξης μιας απόλυτης κυριαρχίας στην περιοχή μέσα από την ολοκληρωτική στρατιωτική συντριβή των αντιπάλων του. Έτσι, τα μουσουλμανικά κράτη οδηγήθηκαν σε συσπείρωση μπροστά στην επαπειλούμενη ισραηλινή ηγεμονία στη Μέση Ανατολή.
Πέρα όμως από τις βλέψεις του Ισραήλ, οι οποίες κρίνονται ευθέως αποσταθεροποιητικές από τις περισσότερες χώρες της περιοχής, οι αναταράξεις σε ενεργειακό και οικονομικό επίπεδο αποτελούν ακόμη έναν λόγο για τη συμφωνία της Μέκκας. Οι χώρες του κόλπου, εγκλωβισμένες επί μακρόν εξ αιτίας του αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ, αναζήτησαν νέες ενεργειακές οδεύσεις και σιδηροδρομικές και μεταφορικές εν γένει, δημιουργώντας περιφερειακές συμμαχίες για την οικονομική απεμπλοκή και διευκόλυνσή τους».
*Διαιρέσεις και αντισυσπειρώσεις
Σύμφωνα με την ανάλυση του καθηγητή Γεωπολιτικής, το σύμφωνο της Μέκκας, δημιουργεί και αντισυσπειρώσεις. Με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ισραήλ σε προεξάρχοντα ρόλο και δευτερευόντως το Μπαχρέιν, διότι θεωρούν την ανατροπή του καθεστώτος στην Τεχεράνη αναγκαία συνθήκη για την αποκατάσταση της τάξης στη Μέση Ανατολή, ενώ η Ινδία δεν έχει ακόμα τοποθετηθεί.
«Το Ισραήλ ήρθε πιο κοντά με την Ινδία εξαιτίας του ότι το Νέο Δελχί θεωρεί το Πακιστάν ιστορικό περιφερειακό ανταγωνιστή, οπότε δεν γίνεται να μοιράζονται το ίδιο στρατόπεδο.
Τα ΗΑΕ βρίσκονται πιο κοντά με το Ισραήλ λόγω της αντιπαράθεσής τους με τη Σαουδική Αραβία που τα οδήγησε σε έξοδο από τον ΟΠΕΚ PLUS, τον Οργανισμό ο οποίος ορίζει ή προσπαθεί να καθορίσει σε μεγάλο βαθμό τις τιμές του πετρελαίου, διεθνώς.
Να σημειωθεί πάντως ότι το Ισραήλ βλέπει στο πρόσωπο της Ελλάδας και της Κύπρου δύο χώρες οι οποίες του δίνουν στρατηγικό βάθος. Βέβαια, πολλά θα κριθούν στις εκλογές του Οκτωβρίου.
Ο Νετανιάχου, αν και υπολείπεται στις δημοσκοπήσεις, δεν αποκλείεται να βρεθεί ξανά επικεφαλής μιας προσωρινής κυβέρνησης όπως είχε συμβεί στο παρελθόν.
Επίσης, πρέπει να συνεκτιμηθεί ότι η ισραηλινή κοινωνία έχει ριζοσπαστικοποιηθεί τα τελευταία χρόνια προβάλλοντας απόλυτες απόψεις ως προς το τι μέλλει γενέσθαι με τη Χαμάς στη Γάζα, το Παλαιστινιακό ζήτημα και τη Χεσμπoλάχ στο Λίβανο.
Όσον αφορά τη σχέση της Αιγύπτου με το βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας δεν βρίσκεται στα καλύτερά της. Το Ριάντ εκτιμά ότι θα έπρεπε να έχει εκείνο τον πρώτο λόγο, δεδομένων των ποσών που έχει ξοδέψει για τη χώρα, αντί για τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα που έχουν την πρωτοκαθεδρία. Αυτός είναι και ο λόγος που η Αίγυπτος έμεινε εκτός της τριμερούς συμμαχίας.
Συνοψίζοντας, όλα αυτά διαμορφώνουν ένα αρνητικό κλίμα. Από την άλλη, αναδύονται τάσεις για περιφερειακές διευθετήσεις μεταξύ των κρατών της περιοχής, όπως δείχνει το αμυντικό σύμφωνο της Μέκκας».
*Τι σημαίνει για την Ελλάδα σε σχέση με την Τουρκία η νέα τριμερής συμφωνία
Για την Ελλάδα και την Τουρκία, ο κ. Φίλης υποστηρίζει ότι από πλευράς μας απαιτούνται επαγρύπνηση, στρατηγικός σχεδιασμός και ισχυρά αντίβαρα σε μια σύνθετη εξέλιξη, που δεν διαφαίνεται θετική, λόγω της διμερούς συμφωνίας με την Σαουδική Αραβία, σε ανύποπτο χρόνο. Παράλληλα, ξεκαθαρίζει ότι η συμμετοχή του Ριάντ στο νέο σχήμα δεν σημαίνει αυτομάτως ότι μετατρέπεται σε αντίπαλο της Ελλάδας.
«Εμείς, πρέπει να τρίξουμε τα δόντια μας και να δούμε τι θα γίνει με τη Σαουδική Αραβία. Δεν θεωρώ πως χρειάζεται να αποσύρουμε τους Patriot, ενώ δεν είναι μοναδική οδός, η βελτίωση των σχέσεων με το Ισραήλ. Έχει σημασία η σχέση μας με την Ινδία με την οποία έχουμε ήδη αναπτύξει συμφωνία και μεσομακροπρόθεσμα θα ωφελήσει σε μεγάλο βαθμό την Ελλάδα».
Υπενθυμίζεται, πως η Ελλάδα, έχει αναπτύξει πυροβολαρχία κατευθυνόμενων βλημάτων Patriot της Πολεμικής Αεροπορίας στο λιμάνι Γιανμπού της Ερυθράς Θάλασσας, από το 2021. Η αποστολή αποσκοπεί στην προστασία κρίσιμων ενεργειακών υποδομών, ενώ η εκεί παραμονή της μονάδας επανεξετάζεται πλέον σε μηνιαία βάση από την ελληνική κυβέρνηση.
