Νέο, Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τον Καρκίνο, σχεδιάζει το υπουργείο Υγείας, επιχειρώντας να βάλει για πρώτη φορά κάτω από μία ενιαία στρατηγική όλες τις παρεμβάσεις για την πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση, τη θεραπεία και τη μακροχρόνια φροντίδα των ασθενών με καρκίνο.
Η διαδικασία για την εκπόνηση του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για τον Καρκίνο ξεκίνησε επίσημα με την πρώτη συνεδρίαση της ειδικής Ομάδας Εργασίας που συγκροτήθηκε από το υπουργείο Υγείας.
Το ζητούμενο, όπως προκύπτει από τον σχεδιασμό, δεν είναι η δημιουργία ακόμη ενός στρατηγικού κειμένου, αλλά ενός συγκεκριμένου «οδικού χάρτη» με σαφείς προτεραιότητες, μετρήσιμους στόχους, χρονοδιαγράμματα και μηχανισμούς αξιολόγησης.
Από την πρόληψη έως την ανακουφιστική φροντίδα
Το νέο σχέδιο φιλοδοξεί να καλύψει ολόκληρη τη διαδρομή του πολίτη και του ασθενούς. Η στρατηγική θα ξεκινά από την πρόληψη και τον προσυμπτωματικό έλεγχο, θα περνά στην έγκαιρη διάγνωση και τη θεραπεία και θα επεκτείνεται στην αποκατάσταση, την επιβίωση και την ανακουφιστική φροντίδα.
Η φιλοσοφία αυτή σηματοδοτεί μια μετατόπιση από μια αποσπασματική αντιμετώπιση της νόσου σε μια περισσότερο ολοκληρωμένη προσέγγιση, στην οποία ο ασθενής θα βρίσκεται στο επίκεντρο σε όλα τα στάδια της πορείας του στο σύστημα Υγείας.
Παράλληλα, στον σχεδιασμό αναμένεται να αξιοποιηθούν τα δεδομένα που παράγονται από το σύστημα Υγείας, η έρευνα, η ψηφιακή τεχνολογία και οι δυνατότητες της καινοτομίας.
Το μεγάλο στοίχημα της πρόληψης
Κεντρική θέση στο νέο Εθνικό Σχέδιο αναμένεται να έχει η πρόληψη. Τα οργανωμένα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του μαστού, τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας και τον καρκίνο του παχέος εντέρου έχουν ήδη δημιουργήσει μια νέα βάση για την οργανωμένη πρόληψη στη χώρα.
Το επόμενο στοίχημα είναι η αξιοποίηση των δεδομένων από τη συμμετοχή των πολιτών, η αύξηση της ανταπόκρισης στα προγράμματα και η προσέγγιση πληθυσμιακών ομάδων που μέχρι σήμερα συμμετέχουν λιγότερο στον προσυμπτωματικό έλεγχο.
Ιδιαίτερη έμφαση αναμένεται να δοθεί και στη σύνδεση της πρόληψης με την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, ώστε η πρόληψη και η έγκαιρη ανίχνευση της νόσου να αποτελούν μέρος μιας συνεχούς διαδρομής φροντίδας.
Η στρατηγική δεν σταματά όμως στον προσυμπτωματικό έλεγχο. Περιλαμβάνει την αντιμετώπιση τροποποιήσιμων παραγόντων κινδύνου, την προαγωγή υγιεινών συμπεριφορών, την ενίσχυση του εγγραμματισμού Υγείας και την αξιοποίηση του εμβολιασμού.
Στόχος λιγότερες διαγνώσεις σε προχωρημένο στάδιο
Ένας από τους βασικούς στόχους που τίθενται είναι η μείωση των περιστατικών καρκίνου που διαγιγνώσκονται σε προχωρημένο στάδιο.
Η Γενική Γραμματέας Δημόσιας Υγείας Χριστίνα – Μαρία Κράββαρη έχει θέσει στο επίκεντρο την ανάγκη να αξιοποιηθούν αποτελεσματικότερα τα εργαλεία πρόληψης και προσυμπτωματικού ελέγχου, με στόχο η νόσος να εντοπίζεται νωρίτερα.
Η έγκαιρη διάγνωση αποτελεί άλλωστε κρίσιμο παράγοντα για την έκβαση πολλών μορφών καρκίνου, ενώ η αύξηση της συμμετοχής στα οργανωμένα προγράμματα αποτελεί βασική προϋπόθεση για να μεταφραστούν οι διαθέσιμες δυνατότητες πρόληψης σε πραγματικό όφελος για τον πληθυσμό.
Στο επίκεντρο ο ογκολογικός ασθενής
Το νέο σχέδιο επιχειρεί παράλληλα να απαντήσει σε ένα από τα βασικά προβλήματα της ογκολογικής φροντίδας: τη συνέχεια και τον συντονισμό της φροντίδας.
Η Γενική Γραμματέας Υπηρεσιών Υγείας Λίλιαν Βενετία Βιλδιρίδη υπογραμμίζει την ανάγκη ο ογκολογικός ασθενής να βρίσκεται στο επίκεντρο του σχεδιασμού, με έμφαση στην ποιότητα, την προσβασιμότητα και τη συνέχεια της φροντίδας.
Στην κατεύθυνση αυτή εντάσσονται μια σειρά από εργαλεία και υποδομές που ήδη αναπτύσσονται, μεταξύ των οποίων το Εθνικό Μητρώο Νεοπλασματικών Ασθενών, τα θεραπευτικά πρωτόκολλα, το Ολοκληρωμένο Σύστημα Φροντίδας Ογκολογικών και Αιματολογικών Ασθενών, οι νέες ψηφιακές υπηρεσίες και η ενίσχυση της κατ’ οίκον νοσηλείας για ογκολογικούς ασθενείς.
Το ζητούμενο είναι πλέον οι επιμέρους αυτές δράσεις να λειτουργήσουν συμπληρωματικά και να ενταχθούν σε ένα ενιαίο πλαίσιο.
Πρόσβαση στις καινοτόμες θεραπείες
Σημαντικό κεφάλαιο του νέου σχεδίου αποτελεί και η πρόσβαση των ασθενών στις σύγχρονες καινοτόμες θεραπείες.
Η εξέλιξη της ογκολογίας έχει οδηγήσει σε ολοένα περισσότερες εξατομικευμένες θεραπευτικές επιλογές, δημιουργώντας παράλληλα νέες απαιτήσεις για τα συστήματα Υγείας.
Το Εθνικό Σχέδιο καλείται επομένως να αντιμετωπίσει όχι μόνο την ανάγκη εισαγωγής νέων θεραπευτικών επιλογών, αλλά και το ζήτημα της ισότιμης πρόσβασης των ασθενών σε αυτές, ανεξάρτητα από τον τόπο κατοικίας ή τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους.
Η συνεργασία με την επιστημονική κοινότητα και τους αρμόδιους φορείς θεωρείται κρίσιμη, ώστε οι νέες θεραπευτικές δυνατότητες να μεταφράζονται σε πραγματική πρόσβαση για τους ασθενείς.
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στη συμμετοχή των ίδιων των ασθενών στη διαδικασία σχεδιασμού. Ο Αναπληρωτής Συντονιστής της Ομάδας Εργασίας Γιώργος Καπετανάκης, Πρόεδρος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου – ΕΛΛΟΚ, κ. Καπετανάκης υπογράμμισε ότι η ογκολογική κοινότητα και οι ασθενείς περίμεναν εδώ και χρόνια μια τέτοια διαδικασία και έθεσε ως βασικό στόχο να μην παραχθεί «απλώς ένα ακόμη κείμενο στρατηγικής», αλλά ένας πραγματικός οδικός χάρτης για την ογκολογική φροντίδα.
Η Γενική Γραμματέας Στρατηγικού Σχεδιασμού του υπουργείου Υγείας Δάφνη – Ελένη Νικολάου χαρακτήρισε το Εθνικό Σχέδιο «εθνική ανάγκη και προτεραιότητα».
O καρκίνος αποτελεί αιτία στην οποία αποδίδεται σχεδόν ένας στους τέσσερις θανάτους στη χώρα, γεγονός που, όπως σημείωσε, ενισχύει την ανάγκη για περισσότερο οργανωμένη και ολοκληρωμένη αντιμετώπιση.
Στόχος που θέτει η ίδια είναι η «χειροπιαστή μείωση» των περιστατικών που διαγιγνώσκονται σε προχωρημένο στάδιο και η αποτελεσματικότερη θεραπεία των ασθενών.
‘Ελενα Μπρέγιαννη
